مروری بر روش‌ها و فناوری‌های تشخیص طوفان‌های گرد و غبار

تهیه‌کننده: علی حسین‌نژاد

مقدمه

طوفان‌های گرد و غبار پدیده‌های متداول در بسیاری از نقاط جهان است که خطرات جدی برای محیط‌زیست، اقتصاد و بهداشت به همراه دارد. هشدار به هنگام در مورد نزدیک شدن طوفان‌های گرد و غبار موجب می‌شود که اقدامات احتیاطی را انجام شوند و تاثیرات مخرب آن بر زندگی روزمره انسان‌ها به حداقل برسد. این اقدامات نیازمند نظارت مستمر بر چگونگی طوفان‌های گرد و غبار و حرکات شن‌ها در یک منطقه خاص است. یک فناوری خاص می‌تواند جهت تشخیص نوع خاصی از طوفان‌های گرد و غبار مناسب باشد اما رویکردهای ترکیبی می‌تواند انواع بسیاری از طوفان‌های گرد و غبار را تشخیص دهد. در این گزارش، بررسی سریعی از روش‌ها ها و فناوری‌ها جهت نظارت مستمر بر طوفان‌های گرد و غبار ارائه شده است.

موضوعات اصلی که در توسعه یک سیستم تشخیص و پیش بینی طوفان‌های گرد و غبار مطرح است، شامل داده، مدل‌سازی گرد و غبار و طراحی یک روش پیش‌بینی موثر است. چنین سیستم‌هایی به داده‌هایی در مورد گرد و غبار و سایر تغییرات محیطی نیاز دارند که از دو طریق مشاهدات از سطح زمین و مشاهدات از فضا بدست آیند. با این حال، رویکردهای ترکیبی نسبت به هر دو نوع مشاهده دارای عملکرد بهتری است. متداول‌ترین فناوری‌های تشخیص و پیش‌بینی طوفان‌های گرد و غبار به ۳ دسته، مطابق شکل زیر تقسیم می‌شوند که توضیحات پیرامون هر یک در ادامه می‌آید.

شکل – تقسیم‌بندی فناوری‌های تشخیص طوفان‌های گرد و غبار

۱. مشاهدات از سطح زمین

روش‌‌های مشاهدات از سطح زمین شامل برج‌های دیده‌بانی، نظارت تصویری و حسگرها است. این مشاهدات بسیار دقیق و جزئی می‌باشد. اما آنها محدود به زمین بوده و قادر به شناسایی گرد و غبار در مقیاس بزرگ نیستند.

۱.۲ برج‌های دیده‌بانی

برج‌های دیده‌بانی، یکی از قدیمی‌ترین روش‌های پایش آب و هوا محسوب می‌شود. این برج یک سازه بسیار بلند است که جهت مشاهده آب و هوا یا دیگر روخدادها نظیر آتش، گرد و غبار و غیره از مسافت‌های طولانی استفاده می‌شود. این برج‌ها این امکان را به ناظر انسانی می‌دهد که دید ۳۶۰ درجه از محیط پیرامونی خود داشته باشد. توانایی و دقت تشخیص طوفان‌های گرد و غبار به شدت محدود به قابلیت‌های انسانی است. ایجاد و مدیریت هزاران برج این چنینی در مناطق دور  افتاده امکان‌پذیر نیست. بیشتر برج‌های موجود یا متروکه‌اند و یا به عنوان موزه و اماکن گردشگری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۱.۳ نظارت تصویری

تصویر‌های دیجیتال از ایستگاه‌های تصویربرداری مستقر بر زمین، ابزاری مفید و کارآمد جهت تشخیص طوفان-های گرد و غبار در محیط‌های پیرامونی خود هستند. یک ایستگاه تصویربرداری با دوربین‌هایی که به صورت محلی یا از راه دور نصب شده‌اند، تجهیز می‌شود. تصاویر دریافتی از این دوربین‌ها جهت تشخصیص وقوع طوفان پردازش می‌شود و در صورت نزدیک شدن طوفان گرد و غبار هشدارهای لازم داده می‌شود. تنها محدودیت این تکنیک، ضعف در تشخیص طوفان‌های گرد و غبار در مقیاس بزرگ است.

۱.۳.۱ رادار و لیدار

رادار سیگنال رادیویی در طول موج‌های میکرو (۳۰۰ مگاهرتز تا ۳۰ گیگاهرتز) را ارسال و میزان بازتاب آن را ضبط می‌کند. با پردازش رایانه‌ای سیگنال بازتاب شده می تواند ارتفاع، مسافت، اندازه، سرعت و جهت اشیا را پیدا و یک تصویری از محیط ایجاد کند. از آنجایی که سیگنال‌ها می‌تواند در ابر، مه، گرد و غبار و غیره نفوذ کنند، از این روش می‌توان هم در شب و هم در روز و همچنین در شرایط بد آب و هوایی استفاده کرد. به طور مشابه، لیدار نور مادون قرمز و یا لیزر را در طول موج مرئی ارسال می‌کند و سپس میزان بازتاب آن را ثبت می‌کند. از این روش جهت ایجاد تصویری از محیط و تعیین ارتفاع، مسافت، اندازه، سرعت و جهت اشیا استفاده می‌شود. به دلیل استفاده از نو، این روش در شرایط بد آب و هوایی به خوبی کار نمی‌کند. هم رادار و هم لیدار به طور گسترده‌ای جهت تشخیص طوفان‌های گرد و غبار استفاده می‌شود.

۱.۳.۲ شبکه حسگرهای بیسیم (WSN)

شبکه حسگرهای بیسیم به طور گسترده‌ای جهت پایش خطرات طبیعی از قبیل فوران آتشفشان، زلزله، سیل، بارش برف، آتش‌سوزی در جنگل‌ها و غیره استفاده می‌شود. بکارگیری از شبکه حسگرهای بیسیم به منظور تشخیص طوفان‌های گرد و غبار روشی بسیار جدید می‌باشد. از مزایا این روش جهت پایش گرد و غبار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • از حسگرها را در مناطقی که سیگنال ماهواره‌ها در دسترس نیستند می‌توان استفاده کرد.
  • از چنین شبکه می‌توان برای دیگر حوادث مانند آتش‌سوزی، بارش باران و برف، فوران آتشفشان و غیره استفاده کرد.
  • حسگرها اطلاعات دقیق‌تر، به‌روزتر و با جزئیات بیشتری را ارائه می‌کنند.
  • حسگرها اطلاعات مربوط به کانون‌های گرد و غبار را به سرعت تهیه می‌کنند.

۲. مشاهدات از فضا

مشاهدات از فضا پوشش بسیار گسترده از رخدادهای مربوط به گرد و غبار را ارائه می‌کند. اما این روش در شب و یا درمحیط‌های ابری عملکرد پایین دارد. متداول‌ترین روش‌های مورد استفاده برای مشاهدات از فضا شامل تصویربرداری ماهواره‌ای و استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین (پهباد) می‌باشد.

۲.۱ تصویربرداری ماهواره‌ای

تصویربرداری ماهواره‌ای یا سنجش از دور به یکی از متداول ترین روشها برای تشخیص طوفان‍های گرد و غبار در مقیاس بزرگ و بلند مدت تبدیل شده است. کاربرد تصویربرداری ماهواره ای در تشخیص طوفان‍های گرد و غبار در دو دهه گذشته به طور گسترده مورد بررسی قرار گرفته است. لازم به ذکر است که طوفان های گرد و غبار بازتاب  بالایی دارند و از این رو در طیف مرئی نسبتاً روشن به نظر می‌رسند اما در طیف مرئی به شدت در برابر پراکندگی واکنش نشان می دهند.

۲.۱.۱ تصویربرداری مرئی و نزدیک به مادون قرمز

تصویربرداری مرئی و مادون قرمز نزدیک دارای مشکلات در تشخیص طوفان‌های گرد و غبار در مناطق با سطح زمین روشن است که این امر موجب محدودیت در استفاده از آن بر روی آب مانند اقیانوس ها و سطوح زمین تاریک مانند مناطق پوشش گیاهی می‌شود. جهت فائق بر این محدویت، روش‌هایی برای یافتن خصوصیات نوری آئروسل بر روی سطح زمین پیشنهاد شده است.

۲.۱.۲ تصویربرداری حرارتی مادون قرمز

تصویربرداری حرارتی مادون قرمز در تشخیص طوفان‌های گرد و غبار بسیار مفید و شاید بهترین روش است. طوفان گرد و غبار غالباً در طول شب اتفاق می افتد كه تصاویر VIR و NIR در تشخیص آن كمك چندانی نمی-کند. از این‌رو، می‌بایست از تصویربرداری حرارتی به وسیله تعداد زیادی حسگر استفاده کرد. رویکردهای حرارتی-مبنا، از ویژگی‌های حرارتی آئروسل‌های معدنی و بخارات آب استفاده می کند تا بین آن‌ها تمایز ایجاد کند. با این حال ، این روش در تمایز ذرات معلق در برابر گرد و غبار از مناطق نشات گرفته از گرد و غبار مانند بیابان ها ، مناطق نیمه خشک و مناطق خشک با مشکل روبرو است زیرا آئروسل های گرد و غبار و منابع گرد و غبار دمای روشنایی (BT) مشابهی دارند.

هر دو روش VIR و TIR از دهه ۱۹۷۰ برای تشخیص طوفان‌های گرد و غبار استفاده شده اند. با این حال ، تکنیک های TIR هم در روز و هم در شب عملکرد بهتری دارند. برخی از ماهواره های مدرن ، خروجی‌های مبتنی بر TIR ایجاد می‌کنند که با استفاده از آن‌ها می توان به راحتی طوفان‌های گرد و غبار را تشخیص داد.

۲.۱.۳ تصویربرداری رادار و ماکروویو

تصویربرداری رادار و ماکروویو در تشخیص طوفان‌های گرد و غبار به خصوص در هوای ابری بسیار مفید است. زیرا که مایکروویو و رادار به راحتی می‌توانند درون یخ، ابر و غیره نفوذ کنند. تشخیص طوفان‌های گرد وغبار مبتنی بر مایکروویو با استفاده از تکنیک اختلاف قطبی شدن  صورت می‌گیرد.

۲.۱.۴ رویکرد چند طیفی

تصاویر موجود در طیف مرئی فقط به تکنیک‌های ساده پردازش تصویر مانند پیکسل یا تشخیص لبه نیاز دارند تا حوادث شن و ماسه و گرد و غبار را تشخیص دهند. با این حال ، این کار با وجود ابرها ، دریا و سطح در تصاویر چالش برانگیز می شود و در شب هنگام که تصویر روشنی در دسترس نیست.

رویکرد چند طیفی که به عنوان رویکرد یکپارچه یا رویکرد چند حسگر نیز شناخته می شود ، مشاهدات بسیاری از سنسورهای ماهواره ای از جمله دستگاه های قابل مشاهده، مادون قرمز و مایکروویو را در هم می‌آمیزد تا ضمن جلوگیری از نقاط ضعف موجود در آنها به تنهایی، دقت در تشخیص طوفان‌های گرد و غبار را بهبود بخشد.

۲.۲ هواپیمای بدون سرنشین (پهپاد)

استفاده از پهپادها در تشخیص طوفان‌های گرد و غبار و سایر خطرات در سالهای اخیر به میزان قابل توجهی افزایش یافته است. پهپادها معمولاً مجهز به سنسورهای متعدد، از جمله دوربین‌های دیجیتال برای تصویربرداری با وضوح بالا، سنسورهای چند طیفی، رادار و غیره هستند. اخیراً روشهای مختلفی برای پردازش تصاویر دیجیتال ضبط شده توسط پهپادها، تصاویر چند طیفی، جریان فیلم و غیره ایجاد شده است.

پهپادها می توانند به سرعت در منطقه مستقر شوند و در مقایسه با هواپیماهای سرنشین دار می توانند تصاویر با وضوح بسیار بالا با هزینه نسبتاً کم تهیه کنند. با این حال، هزینه بسیار بالایی در رابطه با رسیدن به دانش و ساخت اولیه پهپاد، تربیت نیروی متخصص و اخذ مجوز از سوی سازمان‌های ذی‌صلاح وجود دارد. متأسفانه، استفاده از پهپادها در پایش طوفان‌های گرد و غبار به دلیل مشکلات پرواز در هنگام طوفان بسیار محدود است. با این حال، از پهپادها برای مطالعه آئروسل، گرد و غبار و ابر استفاده شده و یک سیستم پروفایل جهانی برای بهبود آب و هوا و پیش بینی آب و هوا با استفاده از پهپادهای پایدار در ارتفاع بالا توسعه یافته است.

۳. رویکردهای ترکیبی

رویکردهای ترکیبی از هم‌افزایی قابلیت‌های رویکردهای دیگر بهره می‌گیرد و برای تشخیص طوفان‌های گرد و غبار بسیار مفید هستند. همچنین این رویکردها جهت مطالعه انتقال گرد و غبار در مسافت‌های طولانی مناسب می‌باشد. در این رویکرد از روش‌های مبتنی بر زمین و مشاهدات از فضا جهت تشخیص طوفان‌های گرد و غبار استفاده می‌شود. به طور کلی، رویکرد ترکیبی از تصویربرداری ماهواره‌ای با فناوری‌های دیگر همچون نظارت تصویری، حسگرها، پهبادها و غیره استفاده می‌کند.به عنوان مثال، ترکیب مشاهدات از فضا از طریق ماهواره با مشاهدات از سطح بر زمین از طریق ایستگاه‌های تصویربرداری دیجیتال بسیار رایج است.

مزیت اصلی چنین رویکردی در این است که نظارت تصویری هنگامی که هوا ابری بوده و تصویربرداری ماهواره‌ای به خوبی کار نمی‌کند، کار می‌کند. معمولا از ایستگاه‌های تصویربرداری برای تقویت ماهواره‌های سنجش از دور جهت افزایش قابلیت تشخیص و ردیابی طوفان‌های گرد و غبار استفاده می‌شود. به طور مشابه، ترکیبی از تصویربرداری ماهواره‌ای به همراه مدل‌های گرد و غبار منطقه‌ای، نمونه‌برداری از ذرات و سیستم‌های LIDAR جهت نظارت بر طوفان شدید گرد و غبار در یونان استفاده شده است. علاوه بر این، ترکیبی از GIS و WSN جهت ایجاد نقشه‌های آلودگی برای محیط شهری که در آن حسگرها جهت اندازه‌گیری آلاینده‌ها و GIS برای  اطلاعات جغرافیایی قرار دارد، استفاده شده است. سیستم پیشنهادی نقشه آلودگی را برای یک منطقه ایجاد می-کند و مناطقی را که آلودگی بیشتری دارد برجسته می‌کند. استفاده از رویکردهای ترکیبی متشکل از تصویربرداری ماهواره‌ای و WSN به دلیل کارآیی و اثربخشی آن‌ها در تشخیص انواع مختلفی از طوفان‌های گرد و غبار، رو به رشد می‌باشد.

۴. مقایسه فناوری‌‌ها

در جدول زیر مقایسه‌‌ای بین فناوری‌‌های تشخیص طوفان‌‌های گرد و غبار آمده است.

منبع: https://bit.ly/35Kg13R

آغاز طرح نهال‌کاری در ۳۰۰هکتار از کانونهای بحران فرسایش بادی ریگان

مجید امیرزاده روز چهارشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با بیان اینکه شهرستان ریگان در معرض توفانهای شن و کانونهای بحرانی قرار گرفته و هرساله صدمات جبران ناپذیری به مزارع و منازل مسکونی وارد می کند، تصریح کرد: در سال ۹۸  از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی ، ۲میلیارد و ۳۷۰ میلیون تومان برای نهال کاری گونه های ریشه کهور ایرانی و قلمه اسکنبیل به مساحت ۳۰۰هکتار و احداث تله رسوب به طول ۱۰۰کیلومتر در منطقه دشت عباس آباد سردار و ۱۲۰۰هکتار مدیریت هرز آب در دشت رستم آباد آغاز شد.

کرمان – ایرنا – به گفته رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری ریگان گفت برای مقابله با پدیده گرد و غبار و کانون های بحران فرسایش بادی ،پروژه نهال کاری در ۳۰۰هکتار از مناطق مختلف این شهرستان آغاز شد.

به گفته  امیرزاده،همچنین اعتباری از همین صندوق ،حدود یک میلیارد و ۸۷۰ میلیون تومان برای نهال کاری گونه های ذکر شده به مساحت ۲۴۰هکتار و احداث تله رسوب گیر به طول ۲۲۰کیلومتر در منطقه دهشدوست در حال اجراست.
او اظهار امیدواری کرد،  اقداماتی که منابع طبیعی در جهت بیابانزدایی انجام می دهد بتواند باعث ایجاد پوشش گیاهی بهتر شود.

منبع خبر:

https://www.irna.ir/news/83597977/
 

تورج همتی :شرایط خراسان رضوی به لحاظ گرد وغبار در کشور متفاوت است

مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی در پنجمین نشست تخصصی اعضای کارگروه مقابله با پدیده گرد و غبار استان در دفتر معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری برگذار شد طی سخنانی اظهار داشت: پدیده گرد و غبار یکی از هشت چالش محیط زیستی استان است.

به گزارش روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی، تورج همتی در این نشست که با حضور مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور و دبیر ستاد ملی گرد و غبار برگزار شد ادامه داد:هشت درصداراضی از وسعت حدود سی درصدی بیابان های استان تحت تأثیر فرسایش بادی است و بیش از سیزده درصد کانون های بحرانی در استان معادل یازده درصدمساحت کل کانون های بحرانی کشور است که میزان قابل توجهی است.

این مقام مسئول ادامه داد:وجود پانزده کانون بحرانی فرسایش در چهارده شهرستان خراسان رضوی و تأثیری که از استان های سمنان، خراسان جنوبی و کشورهای افغانستان و ترکمنستان به عنوان کانون های خارجی شرایط استان را از سایر استان‌ها متفاوت می‌سازد.

وی در ادامه به تدوین برنامه عملیاتی برای کاهش آسیب پذیری مناطق حساس محیط زیستی در استان اشاره کرد و افزود: مسیر انتقال گرد و غبار سمي از دریاچه آرال و صحرای قره قوم به سمت استان و مشهد در حال حرکت است و این موضوع در فصل تابستان شدت می‌گیرد. 

این مقام مسئول در ادامه ضمن اشاره به شهرستانهای اولویت دار بر اساس شرایط بحرانی پدیده گرد و غبار به شهرستانهای سرخس، تایباد، تربت جام، سبزوار، نیشابور و مشهد به عنوان اولویت نخست مقابله با بحران اشاره کرد و ضمن تبیین اینکه پانزده میلیارد تومان اعتبار ملی در سال جاری برای مقابله با گرد و غبار به استان تعلق گرفته و برای ایستگاههای مرزی و شهرستانهای اولویت دار همچنان نیازمند تأمین اعتبار هستیم گفت: انجام پروژه مطالعات کانون های فرامرزی گرد و غبار استان، تعیین، تخصیص و تأمین حقابه های زیست محیطی در سطح استان، نهالکاری در وسعتهای ۴۸۰ هکتاری عرصه های سیرخون، درونه و شیراحمد و اجرای برنامه مدیریت زیست بومی بزنگان، بهسازی کانال مربوطه و برآورد نیاز آبی تجن از مهمترین اقدامات انجام شده است.

منبع خبر:

https://rko.doe.ir/portal/home/?news/1008274/1008361/1092761/

تعیین روستا ی چاله زرد به عنوان پایلوت برای مهار بحران گرد و غبار درخراسان رضوی

مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور و دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گرد و غبار در سفر به خراسان رضوی و بازدید از روستای چاله زرد در حوزه شهرستان سرخس ،این روستا را به عنوان روستای پایلوت در مهار بحران گرد و غبار دراستان خراسان رضوی عنوان کرد و افزود:راه حل اصلی کنترل کانون های گرد وغبار شمال شرق کشور، تسهیل گری دولت و ارگان های مرتبط ومشارکت فعالانه جوامع تأثیرپذیر از گرد و غبار است.

مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور و دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گرد و غبار در سفر به خراسان رضوی و بازدید از روستای چاله زرد در حوزه شهرستان سرخس ،این روستا را به عنوان روستای پایلوت در مهار بحران گرد و غبار دراستان خراسان رضوی عنوان کرد

به گزارش روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی، علی محمد طهماسبی بیرگانی در ادامه تصریح کرد: مهمترین اقدامی که باید برای کنترل گرد و غبار انجام شود،مشارکت مردم و تسهیل گری دولت است. این مقام مسئول به تغییر کشاورزی سنتی و دیم کاری در مناطق خشک وبیابانی به کشت گیاهان مرتعی خصوصاً کشت گیاهان دارویی به عنوان یک راهکار مدیریت این بحران اشاره کرد و افزود: این اقدام منجر به تثبیت کانون های گرد و غبار و تولید گیاهان دارویی به طور همزمان خواهد شد. که درراستای تحقق اهداف “اقتصاد مقاومتی ” نیز خواهد بود.

طهماسبی همچنین طی سخنانی به لزوم ایجاد ایستگاه پایش گرد و غبار در شهرستان سرخس به منظور کنترل گرد وغبار در منطقه شمال شرق کشور اشاره کرد.  رضا شهبازی مدیر کل مخاطرات زمین شناسی، زیست محیطی و مهندسی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور،تورج همتی مدیر کل حفاظت محیط زیست استان ، معاون عمرانی و برنامه ریزی فرمانداری سرخس، بخشدار مرکزی و رئیس ادارات منابع طبیعی و آبخیز داری و جهاد کشاورزی سرخس نیز دراین بازدید میدانی حضور داشتند و درخصوص بهبود راهکارهای مدیریت بحران پدیده گرد وغبار در منطقه به بحث و تبادل نظر پرداختند. 

منبع خبر:

https://rko.doe.ir/portal/home/?news/1008274/1008361/1092756

شمار و سطح کانونهای فرسایش بادی خراسان رضوی دو برابر شده است

مشهد- ایرنا- رییس اداره امور بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خراسان رضوی گفت: طبق آخرین بررسی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور شمار و سطح کانون‌های فرسایش بادی این استان دو برابر شده است.

محمد زنگنه شامگاه دوشنبه در جلسه کارگروه آمادگی مقابله با گرد و غبار استان خراسان رضوی گفت: شمار این کانون‌ها از ۱۵ کانون در همین تعداد شهرستان طی حدود ۱۰ سال پیش هم اکنون به ۳۰ کانون در ۲۱ شهرستان این استان افزایش یافته است.

وی اضافه کرد: مساحت این کانون‌ها نیز از ۷۶۸ هزار هکتار به یک میلیون و ۲۵۵ هزار هکتار افزایش یافته است.

رییس اداره امور بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خراسان رضوی گفت: سطح کانونهای بحرانی فرسایش در استان نیز از دو میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار به سه میلیون و ۷۲۵ هزار هکتار طی یک دهه گذشته افزایش یافته است.

زنگنه با اشاره به اینکه سهم اعتبارات امسال این استان از محل صندوق توسعه ملی ۱۲۷ میلیارد ریال است که با این رقم دو هزار و ۷۵۰ هزار هکتار نهالکاری در استان برنامه‌ریزی شده و در حال اجراست افزود: همچنین در سه منطقه تحت حفاظت در شهرستانهای سبزوار، بجستان و بردسکن معادل ۵۰۰ هکتار درختکاری آغاز شده است.

وی ادامه داد: ۵۰۰ هکتار مدیریت روان‌آبها در استان از دیگر برنامه‌های مهم در دستور کار و اجرا به منظور مدیریت و کنترل گرد و غبار است.

از مجموع ۱۱ میلیون و ۳۰۰ هزار هکتار مساحت خراسان رضوی هشت میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار عرصه منابع طبیعی و حوزه فعالیتی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری این استان است.
از این میزان یک میلیون و ۳۵۰ هزار هکتار با فعالیت ۷۲ هزار خانواده بهره بردار به صورت مشارکتی حفاظت و صیانت می شود.

منبع خبر:

https://www.irna.ir/news/83597097

تغییر زمان برگزاری کارگاه بین المللی فناوری های گرد و غبار به درخواست CTCN

به درخواست شبکه و مرکز فناوری اقلیم سازمان ملل(CTCN)، در راستای مشارکت موثرتر، زمان برگزاری کارگاه بین المللی فناوری های گرد و غبار به بهار سال ۱۳۹۹ به تعویق افتاد.

با سپاس فراوان

روابط عمومی مرکز فناوری های گرد و غبار

کارگاه آموزشی استفاده از محصولات پایش و پیش بینی گرد و غبار

این کارگاه آموزشی با پشتیبانی inDust، شبکه بین المللی که بهره برداران را به استفاده از محصولات پیش بینی و پایش گرد و غبار تشویق می کند، ۲۷-۲۹ ژانویه ۲۰۲۰ در بلغارستان برگزار میگردد.

این کارگاه برای افراد شرکت کننده ای که پذیرفته می شوند، رایگان خواهد بود. مهلت ثبت نام تا ۷ ژانویه ۲۰۲۰ می باشد.

لینک فرم ثبت نام

بروشور کارگاه آموزشی

اختصاص مبلغ ۱۰۰ میلیون یورو به سازمان حفاظت محیط زیست برای مقابله با پدیده گرد و غبار در سال ۹۹

علی محمد طهماسبی بیرگانی در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه بر اساس بند ه تبصره ۴ قانون بودجه سال ۹۹ برای مقابله با پدیده گرد و غبار در کشور مبلغ ۱۰۰ میلیون یورو از محل صندوق توسعه ملی اختصاص داده شده است، اظهار کرد: طی سال ۹۸ نیز همانند سال ۹۹ مبلغ ۱۰۰ میلیون یورو اختصاص داده شده بود.
 وی با بیان اینکه ۳۵ درصد این مبلغ طی امسال برای کاهش تاثیر گرد و غبار بر شبکه برق هزینه شد و همچنان در حال هزینه است، گفت: ۶۵ درصد مابقی به طور مشخص برای مقابله با پدیده گرد و غبار اختصاص داده شده است.

دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گرد و غبار با بیان اینکه در بودجه سال ۹۹ مبلغ ۱۰۰ میلیون یورو به سازمان حفاظت محیط زیست برای مقابله با پدیده گرد و غبار اختصاص داده شده است، گفت: این مبلغ نسبت به سال گذشته افزایش یا کاهش نیافته است.

 دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گرد و غبار ادامه داد: طی سال ۹۸ پس از تبدیل یورو به ریال این مبلغ معادل ۷۸۰ میلیارد تومان شد که در حال حاضر چیزی حدود ۵۰ درصد آن اختصاص داده شده است و امیدواریم که بتوانیم مابقی آن را تا پایان سال دریافت کنیم.
طهماسبی بیرگانی اظهار کرد: با توجه به کاهش نرخ ارز امیدواریم که مبلغ ریالی بودجه امسال نسبت به سال گذشته افزایش داشته باشد. البته ما برای سال گذشته مبلغ ۱۵۰ میلیون یورو  برای مقابله با پدیده گرد و غبار در کشور پیش‌بینی کرده بودیم که در نهایت ۱۰۰ میلیون آن تصویب شد.
وی با اشاره به اینکه بودجه تخصیص داده شده بین دستگاه‌های مختلف توزیع شده است و هماهنگی و نظارت بر هزینه کرد آن با سازمان حفاظت محیط زیست است، تصریح کرد: درصدی از این بودجه نیز برای پایش گرد و غبار در کشور هزینه شده است. امیدواریم که طی سال ۹۹ نیز بتوانیم برنامه‌های مقابله با پدیده گرد و غبار را ادامه دهیم.
به گفته طهماسبی بیرگانی طی سال ۹۸ تمرکز بر کنترل گرد و غبار در استان‌های شرقی بود و به همین دلیل ۶۲ درصد بودجه سال ۹۸ به استان های شرقی تخصیص داده شد.
دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گرد و غبار در ادامه تصریح کرد: طی سال ۹۶ نیز مبلغ ۱۵۰ میلیون دلار و طی سال ۹۷ نیز مبلغ ۱۰۰ میلیون دلار برای مقابله با پدیده گرد و غبار در کشور تخصیص داده شده بود.
طهماسبی بیرگانی با بیان اینکه امیدواریم بتوانیم تا پایان سال با توجه به عملکرد خود در زمینه مقابله با گرد و غبار مابقی بودجه سال ۹۸ خود را دریافت کنیم، گفت: بودجه سال ۹۹ با توجه به ابعاد گسترده کار و تعدد دستگاه‌ها کافی نیست اما به هر حال باید شرایط کشور را درک کنیم و از همین مقدار بودجه نیز استفاده بهینه کنیم. در حال حاضر اولویت ما به عنوان سازمان هماهنگ کننده و نظارت کننده بر برنامه‌های مقابله با پدیده گرد و غبار، افزایش اثربخشی‌ها این برنامه‌ها است.

منبع خبر:

https://www.doe.ir/portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS&ID=dd93a372-d9d8-46b9-9ba4-6b6eace1c076&WebPartID=99cf5f01-5f0a-43ff-aa19-b9aa08b22f4b&CategoryID=8fa08b9b-be77-4df9-bdb4-49a76c87ab0e

تاکید ایران و اسپانیا بر توسعه همکاری های زیست محیطی بین دو کشور

مسعود تجریشی معاون سازمان حفاظت از محیط زیست جمهوری اسلامی ایران ظهر امروز در حاشیه اجلاس جهانی آب و هوایی مادرید با «هوگو موران فرناندز» قائم مقام وزیر محیط زیست اسپانیا دیدار و گفت و گو کرد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سازمان حفاظت محیط زیست، طرفین در این دیدار که در محل وزارت محیط زیست اسپانیا برگزار شد مسائلی همچون روابط دوجانبه، لزوم تلاش برای حفاظت از محیط زیست و توفیقات اجلاس جهانی مادرید برای مقابله با تغییرات آب و هوایی را مورد تاکید قرار دادند.

قائم مقام وزیر محیط زیست اسپانیا تاکید کرد: اسپانیا و اتحادیه اروپا اعتقاد دارند که مقابله با مشکلات جهانی نیازمند پاسخ هماهنگ و اجماع بین المللی همه کشورهاست و هرگونه اقدام یکجانبه در این امور می تواند موفقیت جهانی در چالش های مختلف را به خطر بیاندازد.

در این دیدار دکتر تجریشی که از سوی حسن قشقاوی سفیر جمهوری اسلامی ایران همراهی می شد، پیشنهادهای مشخصی برای همکاری بین دو کشور در زمینه های مدیریت پسماندهای شهری، صنعتی و معدنی؛ کاهش آلودگی هوا؛ و یا مقابله با پدیده گرد و خاک مطرح نمود که با استقبال طرف اسپانیایی مواجه شد.

در پایان مقرر شد لیست پروژ ها در هماهنگی با سفارت جمهوری اسلامی ایران در مادرید نهایی شود و با برگزاری نشست های مشترک با طرف اسپانیایی، شرایط برای همکاری بین شرکت های دو کشور، اعم از دولتی و خصوصی، فراهم شود.

منبع خبر:

https://www.doe.ir/portal/home/?news/196210/963034/1092172/

گزارش نوزدهمین مجمع نمایندگان مجالس آسیا- اقیانوسیه پیرامون محیط زیست و توسعه- سئول

مقابله با تغییرات اقلیمی نیازمند عزم جهانی

محمدرضا تابش که در نوزدهمین مجمع نمایندگان مجالس آسیا – اقیانوسیه پیرامون محیط زیست و توسعه در سئول شرکت کرده ، در این مجمع سخنرانی کرده است. نماینده مردم اردکان در مجلس شورای اسلامی با برشمردن اقدامات کشورمان درخصوص حفظ و نگهداری محیط زیست گفت: مقابله با تغییرات اقلیمی نیازمند عزم جهانی است.

متن سخنرانی دبیرکل APPCED بدین شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم

به نمایندگی از مجلس شورای اسلامی ایران لازم می­دانم از مجلس نمایندگان جمهوری کره به ویژه جناب آقای «وونگ یوو چول» رئیس محترم APPCED برای دعوت، ساماندهی و برگزاری نوزدهمین مجمع نمایندگان مجالس آسیا – اقیانوسیه پیرامون محیط­زیست و توسعه تشکر و قدردانی نمایم. مجلس شورای اسلامی ایران این کنفرانس را فرصتی مناسب برای بحث و تبادل نظر در زمینه ابعاد مختلف مقابله با تغییرات اقلیمی و ارتقای ظرفیت­های موجود منطقه و هم­افزایی میان کشورها در بهبود وضعیت محیط زیست در نظر می‌گیرد. قطعاً حضور و مشارکت فعال نمایندگان عالیرتبه مجالس کشورهای آسیا و اقیانوسیه در این نشست، تصمیمات و راهکارهای مؤثری را به همراه خواهد داشت.

آقای رئیس، حضار محترم

همانگونه که مستحضرید در سالهای اخیر جهان، با موضوعات جدید و نوظهوری همچون تغییرات آب و هوایی، کمبود آب، آلودگی هوا، بیابان­زایی گردو غبار و… روبرو شده است. بی­شک اهمیت تغییرات و چالشهای مستمر و رو به فزونی موجود، تقویت همکاری کشورهای آسیا – اقیانوسیه و ظرفیت­سازی در این زمینه، ما نمایندگان پارلمانها را بر آن داشت تا با گردهم آیی و با جامه عمل پوشاندن به شعار «تغییرات اقلیمی و اقدام بین­المللی جمعی برای مقابله با آن»، در مواجهه با تغییرات آب و هوایی، حفاظت از اکوسیستم­های دریایی، تالاب­ها، تنوع زیستی، دستیابی به جوامع صلح آمیز، تقویت و افزایش مشارکت جهانی برای توسعه پایدار در پیشبرد دستاوردهای این کنفرانس، به شرایط مطلوبی در منطقه از لحاظ زیست محیطی، دست یابیم.

همکاران محترم؛

باتوجه به اینکه جمهوری اسلامی ایران در منطقه­ای با اقلیم خشک و نیمه خشک قرار گرفته و علیرغم آسیب پذیری ناشی از تغییر اقلیم که به تبع آن کاهش منابع آبی، افزایش آلودگی هوا، خشکسالی و خشک شدن تالاب­ها و در نهایت افزایش مناطق تحت تأثیر گرد و غبار را در پی داشته، همواره با تمام ابزارها و فناوری­های موجود و قوای ملی خود تلاش نموده نسبت به جلوگیری از گسترش این آسیب­ها، اقدامات پیشگیرانه­ای را اعمال نماید. اما آنچه که امروزه در جامعه جهانی، اقدام برای مقابله با تغییر اقلیم خوانده می شود؛ تعهدی است که بر عهده کشورهای توسعه یافته برای حمایت از کشورهای درحال توسعه برای مقابله با این چالش جهانی است، اما متأسفانه در این میان؛ محیط زیست نیز قربانی سیاست­های تحریمی واقع شده و تحریم، بهانه­ای برای عدم نقش­آفرینی کشورهای توسعه­یافته در انتقال فناوریهای نوین و تأمین منابع مالی برای اقدام اقلیمی در جمهوری اسلامی ایران شده است و اعمال تحریم‌های ظالمانه و تأثیر منفی آن در محیط‌زیست و تغییر اقلیم منجر به تنش آبی، تنش غذایی، گسترش گرد و غبار و آلودگی هوا شده است.

همانگونه که مطلعید مقابله با تغییرات اقلیمی نیازمند عزم جهانی بوده و این درحالیست که هدف سیزدهم اهداف توسعه پایدار، اقدام فوری برای مقابله با تغییرات اقلیمی و اثرات آن را موکداً دنبال می­نماید و بیست و پنجمین کنفرانس اعضای متعهد به کنوانسیون تغییر اقلیم در­حالی در مادرید اسپانیا در حال برگزاری است که هدف خود را بر رسیدن به توافق بین­المللی بر روی موضوعاتی از جمله شفافیت اقدام، تأمین منابع مالی، ظرفیت­سازی، کاهش خسارات و انتقال فناوری بنا نموده است، در حالیکه در بدیهی­ترین امکان بهره­برداری از حمایتهای جهانی که ذیل کنوانسیون تغییرات اقلیم، صندوقهای بین ­المللی و کشورهای توسعه یافته متعهد به تأمین و تخصیص اعتبارات مورد نیاز هستند، از انجام تعهد محیط­زیستی و انسانی خود سر باز می­زنند.

از طرف دیگر، موضوع آلودگی هوا، مشکل گریبانگیر تمام شهرهای آسیایی است که ضرورت دارد تحت برنامه­های موجود از جمله برنامه مشارکتی هوا تحت هدایت برنامه محیط زیست ملل متحد (UNEP) قویاً توسط کشورها و پارلمانهای منطقه، برای اجراء حمایت شود. در این راستا، مجلس شورای اسلامی ایران قانون هوای پاک مشتمل بر ۳۴ ماده و ۳۹ تبصره تصویب نمود که به موجب آن به بهبود کیفیت هوای شهرها کمک بسزایی نمود.

از دیگر اقدامات چشمگیر جمهوری اسلامی ایران باتوجه به نرخ رشد جمعیت و کاهش پتانسیل آبی، اقدام سریع و مناسب در احیای دریاچه ارومیه بوده است که با مدیریت منابع آبی و کنترل روان آبها پس از بارش نزولات آسمانی، صورت گرفته است و با تخصیص اعتبارات کافی، باعث تثبیت رونق اقتصادی، اجتماعی و محیط­زیستی مناطق و اکوسیستم­های وابسته به آن شده است.

در اینجا به برخی اقدامات زیست محیطی جمهوری اسلامی ایران طی سالیان اخیر اشاره مینمایم.

الف) عناوین برخی از قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی از سال ۲۰۱۵ تاکنون در حوزه محیط زیست:

       1- قانون حفاظت از خاک:

۲- قانون هوای پاک:

۳- قانون حفاظت، احیا و مدیریت تالابها:

۴- قانون برنامه پنجساله ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران

۵- قانون کنوانسیون میناماتا در مورد منع استفاده از جیوه

۶- قانون “حفاظت و بهره برداری از منابع ژنتیکی کشور”

۷- اصلاح جرایم قانون شکار و صید.

۸- قانون حمایت از محیط بانان

۹- لایحه پیشنهادی سازمان حفاظت محیط زیست با عنوان «لایحه پروتکل حفاظت از تنوع زیستی، الحاقی به کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر» که در پایان سال گذشته در دولت تصویب گردید و برای سیر مراحل قانونی به مجلس شورای اسلامی ارسال شده است.

ب) محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی:

  • توسعه کمّی و کیفی مناطق حفاظتی در قالب پارک ملی، پناهگاه حیات­وحش، اثر طبیعی ملی و منطقه حفاظت شده به سطح ۱۸ میلیون هکتار معادل ۱۱ درصد از عرصه­های سرزمینی کشور رسیده است.
  • افزایش مشارکت مردمی به منظور بهره­مندی از توان جوامع محلی و سازمانهای مردم نهاد در مدیریت و برنامه ریزی مناطق و افزایش نقش مردم در حفاظت و توسعه مناطق خصوصی حفاظتی و بهره برداری پایدار مناطق.
  • تهیه و تنظیم «دستورالعمل ورود و خروج نمونه­های زیستی و دیرینه به/ از کشور» به منظور ضابطه­مند نمودن ورود و خروج اجزای تنوع زیستی.
  • تشکیل کارگروه و دبیرخانه کنوانسیون بین­المللی سایتیس و تعیین مقام­های علمی و اجرایی در معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی، جهت نظارت عالیه و قانونمند بر صدور مجوزهای ورود و خروج نمونه­های زیستی و حیات وحش مشمول ضمائم کنوانسیون سایتیس.
  • اهتمام به روز رسانی آمار و اطلاعات گونه­های جانوری و گیاهی و راه اندازی سامانه­های اطلاعاتی تخصصی.

ج) محیط زیست دریایی و تالاب­ها:

اقدامات شاخص در حفاظت از محیط زیست ساحلی دریایی

تدوین برنامه جامع مدیریت زیست محیطی استانهای ساحلی، نظارت بر توسعه پایدار و استقرار صنایع منطبق با ضوابط زیست محیطی در مناطق ساحلی – دریایی، تدوین گزارش وضعیت محیط­زیست دریای خزر
(با همکاری کشورهای حاشیه دریای خزر)، تدوین قوانین و مقررات ناظر بر پایش و کنترل آلودگی­ های دریایی.

  1. اقدامات شاخص برای حفاظت و احیاء تالاب­ها

در راستای انجام تکلیف قانونی مبنی بر تعیین نیاز آب محیط زیستی تالاب­ها زیر نظر سازمان حفاظت محیط زیستف برای این موضوع تاکنون برای ۲۰ تالاب مطالعات نیاز آبی صورت گرفته و برای ۲۸ تالاب نیز مطالعات درحال انجام می­باشد.

د) محیط زیست انسانی:

  • تدوین آیین نامه­ها و استانداردهای قانون حفاظت از خاک.
  • تصویب دستورالعمل کاربری اراضی در حریم کیفی منابع آب.
  • راه اندازی سامانه جامع مدیریت پسماندها.
  • تدوین آیین نامه های قانون هوای پاک.
  • تلاش برای گازسوز کردن نیروگاهها و صنایع بزرگ به جای سوخت مازوت.
  • تدوین و تصویب استاندارد ملی سامانه­های پایش لحظه­ای و بر خط منابع آلاینده.
  • خرید ۱۶ ایستگاه پایش ذرات محیطی (سنجشPM10 و PM2/5) با هدف تکمیل شبکه پایش گردوغبار  با اولویت استانهای در معرض گردوغبار.
  • توسعه  سامانه برخط پایش کیفی هوای کشور.
  • پایش آلاینده­های خاص هوا، بالاخص دی اکسین و فوران­ها  برای نخستین بار در کشور.
  • پایش کیفی سوخت در کلانشهرها و ۱۶۳ جایگاه محورهای مواصلاتی کشور.
  • ارتقاء سطح آلایندگی خودروها و موتورسیکلت.
  • اجرایی نمودن مفاد کنوانسیونهای استکهلم، روتردام و میناماتا، در راستای ارتقای سطح مدیریت زیست محیطی مواد شیمیایی کشور و انجام تعهدات بین­المللی کشور.
  • اقدام ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار برای توزیع ۰۰۰/۰۰۰/۶۳ دلار تخصیص‌یافته به طرح مقابله با گردوغبار در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸.

آموزش محیط زیستی و  مشارکتهای مردمی

  • تشکیل کارگروه ملی ارتقاء آگاهی­های محیط زیستی در نظام آموزش رسمی کشور.
  • تدوین و امضای سند همکاریهای فرابخشی و بین بخشی در حوزه آموزش حفاظت محیط زیست، مدیریت مصرف آب و انرژی در مدارس سراسر کشور.
  • ورود مطالب محیط زیستی به کتابهای درسی.
  • تدوین، چاپ و انتشار کتابهای آموزشی در حوزه محیط زیست ویژه مربیان کودکان پیش دبستانی وزارت آموزش و پرورش و سازمان بهزیستی کشور.
  • راه اندازی سامانه ارتباط مستقیم سمن­های محیط زیستی کشور در پورتال سازمان حفاظت محیط زیست و به روز رسانی بانک اطلاعاتی این سمن ها.
  • افزایش تعداد NGOهای زیست محیطی از ۸۱۷ در سال ۲۰۱۷ به ۹۷۰ در سال ۲۰۱۹.

ی) اقتصاد محیط زیست

  1. اقتصاد سبز

تهیه گزارش نیازسنجی استقرار نظام اقتصاد سبز در ایران و برآورد سهم کنونی اقتصاد سبز در نظام اقتصاد ملی (توسط دفتر اقتصاد محیط زیست) ایران در ۵ بخش اصلی اقتصاد سبز (دسترسی به انرژی­های سالم و تجدید پذیر، صنعت بازیافت و مدیریت پسماند، صنعت اکوتوریسم، کشاورزی پایدار، جنگلداری و شیلات، صنعت سازه های سبز (حمل و نقل و ساختمان) با استفاده از تحلیل SWTO .

  1. ارزش گذاری منابع زیستی

ارزش گذاری منابع طبیعی و زیستی و وارد کردن محاسبات در حسابهای ملی، تا بتوان در تصمیم­سازیهای توسعه­ای باتوجه به ابعاد محیط زیستی توسعه عمرانی و تبعات اقتصادی ناشی از خسارت­­های وارده بر منابع زیستی با آسیب­های اجتماعی، اقتصادی و محیط­زیستی کمتری، طرح­ها و پروژه ها را به پیش بُرد.

  1. سبزسازی مشاغل
  • مشارکت و انجام هماهنگی لازم در طرح ترویج و توسعه کارآفرینی و کسب و کارهای سبز ویژه دختران فارغ­التحصیل دانشگاهی در استان لرستان.
  • تدوین برنامه آموزشی توجهات محیط­زیستی در استانداردهای آموزشی شایستگی شغلی (سازمان فنی و حرفه­ای کشور)
  • برگزاری رویداد جهانی استارت آپ سبز تهران.
  • برگزاری اولین کنفرانس کسب و کار سبز.
  • تدوین دستورالعمل سبزسازی مشاغل (گروه شغلی هتلداری).

 ­­در پایان، خاطر نشان می­سازد، کنفرانس مجالس آسیا و اقیانوسیه می­تواند از فرصت همکاری با برنامه مشارکتی هوای پاک محیط زیست سازمان ملل متحد برای بهبود کیفیت هوا در آسیا و اقیانوسیه، صندوق سبز اقلیم مستقر در کره­جنوبی و مجمع محیط­زیست ملل متحد (UNEA) جهت حمایت از برنامه های بین­المللی مقابله با تغییرات اقلیم حمایت نماید.

منبع خبر:

https://www.parliran.ir/majles/fa/Content/_/