تثبیت بیش از ۶۰ درصد ریز گرد‌های نمکی و گرد و غبار در دریاچه ارومیه

با شروع بحران کم آب شدن دریاچه ارومیه،بحران‌های دیگری به سراغ پهنه‌ی فیروزه‌ای آذربایجان غربی آمد به طوری که کارشناسان زیست محیطی به جای پیچیدن یک نسخه برای احیا دریاچه ارومیه چندین نسخه برای حال ناخوش دومین دریاچه آب شور جهان پیچیدند.

یکی از بحران‌هایی که همزمان با کم آب شدن دریاچه ارومیه، مشکلات زیادی برای مردم منطقه به بار آورد، ریزگرد‌ها و باد‌های نمکی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه بود که هم سلامت مردم منطقه را به خطر انداخت و هم  به محصولات کشاورزی منطقه خسارات زیادی وارد کرد.

شرایط دریاچه ارومیه در اوایل دهه ۹۰ به قدری ناخوش بود که برخی از فعالان زیست محیطی عقیده داشتند دریاچه ارومیه دیگر قابل احیا نیست. اما این مسئله مخالفت‌های زیادی از سوی مدیران، مسئولان و حتی مردم در پی داشت و حتی مردم آذربایجان غربی در مقابل این نظرات واکنش نشان داده و گفتند دریاچه ارومیه را با اشک چشم پر می‌کنیم(گلین گئداق آغلیاق، اورمو گولون دولدوراق) ، نه با خاک.

خشک شدن دریاچه ارومیه بحران‌های زیست‌محیطی زیادی از جمله ریزگردهای نمکی را برای مردم منطقه به وجود آورد که اگر مسئولان ستاد بی‌توجهی می کردند فاجعه‌های جبران‌ناپذیری به دنبال داشت.

تثبیت بیش از ۶۰ درصد ریز گرد‌های نمکی و گرد و غبار در دریاچه ارومیه
مسعود تجریشی مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه  در تشریح اقدامات صورت گرفته برای مهار ریز گرد‌های نمکی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه گفت: چهار سال پیش با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای چهار کانون جدی تولید گرد و غبار شناسایی شد.

تجریشی ادامه داد: با انجام بررسی‌ها روی تصاویر ماهواره‌ای مشخص شد در زمان‌های مشخصی کانون برخی از این گرد و غبار‌ها در کشور‌های همسایه و در برهه زمانی خاص دیگری کانون گرد و غبار در دریاچه ارومیه است، بنابراین در سال‌های ۹۴ و ۹۵ اقدامات حفاظتی برای جلوگیری از گسترش آن انجام شد.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه افزود: بیش از یک میلیون هکتار در کانون‌های گرد و غبار اقدامات قرق صورت گرفت. تجریشی با اشاره به مشکل حرکت شن‌های روان نیز گفت: در بخش قابل توجهی از غرب دریاچه ارومیه شاهد حرکت شن‌های روان بودیم و به خاطر این که، شن‌های روان در بستر دریاچه بود از روش‌هایی مانند مالچ پاشی استفاده نشد و با استفاده از روش‌های فیزیکی مانند خار و خاشاک و بوته کاری در بستر دریاچه، سدی در مقابل حرکت شن‌های روان ایجاد شد که هم اکنون عمده این شن‌ها تثبیت شده هستند و مشکل شن‌های روان برطرف شده است.

او با اشاره به تجهیز ۷ ایستگاه سنجش و پایش فرسایش بادی در داخل دریاچه ارومیه گفت: در سال ۹۷ طبق بررسی و مطالعات دانشگاهی و همچنین با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای بیش از ۶۰ درصد ریز گرد‌های نمکی و گرد و غبار در دریاچه ارومیه به تثبت رسید و میزان قابل توجهی از گرد و خاک در منطقه کاسته شد.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه ادامه داد: در سال ۹۸ با همکاری، دانشگاه علوم پزشکی تبریز و دانشگاه تحصیلات تکمیلی زنجان در منطقه رشکان دریاچه ارومیه یک ایستگاه لیزر رادار مستقر کردیم که با کمک این  لیرز از فاصله ۴۰ کیلومتری بتوانیم محل دقیق کانون‌های مستعد گرد و غبار را از داخل زمین و بدون استفاده از ماهواره شناسایی کنیم.

تجریشی با اشاره به اقدامات دیگر ستاد احیای دریاچه ارومیه برای مقابله با ریزگرد‌های نمکی افزود:طبق مطالعات سازمان مراتع و جنگل‌ها و ۳ مشاور مشخص شد که بستر دریاچه ارومیه به صورت پفکی است و اگر تردد دام یا انسان در آن صورت بگیرد به کانون تولید گرد و غبار تبدیل می‌شود بنابراین با کمک اداره کل منابع طبیعی از تردد دام و انسان در مکان‌های مستعد گرد و غبار و ریزگرد جلوگیری شد.

او بیان کرد:در سال‌های ۹۷، ۹۸ سایر مکان‌های مستعد از طریق روش‌های بیولوژیکی و غیر بیولوژیکی تثبیت و تحت کنترل قرار گرفت.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت:اگر تراز آب دریاچه ارومیه به ۱۲۷۲/۲ متر برسد، ۸۵ الی ۹۰ درصد کانون‌های تولید گرد و غبار و ریزگرد به زیر آب خواهند رفت.

تجریشی افزود:در سال ۹۹، با بهره برداری پروژه‌های انتقال آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، بیش از ۷۰۰ میلیون متر مکعب آب سالانه وارد دریاچه ارومیه می‌شود که انتظار می رود در کنار بارش باران الهی و رها سازی آب سد‌ها شاهد مهار کامل ریز گرد‌های نمکی در دریاچه ارومیه باشیم.

تجریشی بیان کرد: در سال ۱۳۹۸، محدودیت‌های مالی دولت متأثر از بروز حوادث غیرمترقبه متعددّ، موجب نشد که طرح ملی نجات دریاچه ارومیه از اولویت‌های کاری دولت خارج شود و با حمایت‌های تمامی اعضای کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه، پروژه‌های ذیل این طرح در مسیر برنامه‌ریزی شده برای آن‌ها، حرکت کرده و به پیشرفت‌های قابل قبولی دست یافتند؛ از جمله این پروژه ها، تصفیه‌خانه فاضلاب ارومیه، بخش مایع تصفیه‌خانه تبریز و طرح انتقال آب مازاد حوضه آبریز کلاس به دریاچه ارومیه که به ترتیب با ۹۲، ۷۵ و ۸۶ درصد پیشرفت فیزیکی، در آستانه بهره‌برداری در سال ۱۳۹۹ قرار گرفته‌اند.

احداث بیش از ۱۶۳ کیلومتر بادشکن غیر زنده
پورحسن رئیس بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان غربی نیز می‌گوید: عملیات مبارزه با گرد و غبار در حوزه آبریز دریاچه ارومیه از سال ۹۳ آغاز شده است.

رئیس بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان غربی در تشریح اقدامات این اداره کل برای مقابله با ریزگرد‌های نمکی گفت: در بیش از ۲ هزار و ۶۷ هکتار عملیات نهال کاری و بوته کاری همراه آبیاری انجام شده، ۲ هزار و ۵۴۷ هکتار مراقبت، نگهداری و آبیاری سنواتی صورت گرفته و بیش از ۱۶۳ کیلومتر بادشکن غیر زنده احداث شده است که از جمله مهمترین اقدامات این اداره کل می‌باشد.

پور حسن ادامه داد:در مجموع از سال ۹۳ تا ۹۸، بیش از ۴۳۶ میلیارد ریال اعتبار برای مهار و مقابله با ریزگرد‌های نمکی در حاشیه دریاچه ارومیه هزینه شده است.

و اما حال خوش دریاچه ارومیه
فرهاد سرخوش رئیس دفتر استانی ستاد احیای دریاچه ارومیه در آذربایجان غربی در گفت گو با خبرنگار گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از ارومیه، با اشاره به آخرین وضعیت دریاچه ارومیه گفت: تراز این دریاچه اکنون هزار و ۲۷۱ متر و ۷۱ سانتی متر برآورد شده که ۳۳ سانتی‌متر بیشتر از زمان مشابه سال ۱۳۹۸ است.
مهار ریزگرد‌های نمکی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه/نگین فیروزه‌ای آذربایجان نفسی تازه می‌کند

سرخوش با اشاره به وسعت و حجم دریاچه ارومیه افزود:هم اکنون وسعت دریاچه ارومیه بیش از ۳ هزار و ۱۰۰ کیلومتر مربع است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۲۱۶ کیلومتر مربع وسعت آن افزایش پیدا کرده است.

سرخوش با اشاره به حجم آب دریاچه ارومیه گفت: ۴ میلیارد و ۶۵ میلیون مترمکعب آب دریاچه ارومیه موجود است که در مقایسه با شرایط سال گذشته، ۹۸ میلیون متر مکعب آب آن افزایش پیدا کرده است.

منبع خبر:

http://www.ion.ir/news/560177/

دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست: مالچ پاشی آخرین راه مقابله با گرد و غبار

به گزارش خبرنگار حوزه محیط زیست گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران جوان، علی محمد طهماسبی دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست درباره راه‌های مقابله با گرد و غبار اظهار کرد: در ایران حدود ۳۴.۶ میلیون هکتار مناطقی داریم که پتانسیل ایجاد گرد و غبار را دارند، نزدیک به ۶ میلیون هکتار از این اراضی پهنه و زمین ماسه‌ای است.

او با اشاره به راه‌های مقابله با پدیده گرد و غبار بیان کرد: به طور کلی سه دسته عملیات برای مقابله با پدیده گرد و غبار چون عملیات‌ احیا، اصلاح و پیشگیرانه داریم.

طهماسبی مطرح کرد: اولویت مقابله با پدیده گرد و غبار پیشگیری و اصلاح است و در صورت نیاز عملیات احیایی را انجام می‌دهیم.

دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست گفت: مالچ پاشی خودش یک هدف نیست، بلکه یک وسیله برای استقرار پوشش گیاهی است و رطوبت خاک را حفظ می‌کند.

طمهاسبی افزود: برای مقابله با پدیده گرد و غبار اول عملیات پیشگیری و اصلاحی و بعد عملیات احیایی انجام می‌شود.

او در ادامه عنوان کرد: از سال ۱۳۴۶ تا کنون عملیات مالچ پاشی انجام می‌شود که آخرین اقدام برای تثبیت و مقابله با گرد و غبار است.

دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: بسیاری از روستاییان و دامداران متقاضی مالچ پاشی هستند.

منبع خبر:

https://www.yjc.ir/fa/news/7322257/

نقش افزایش آب تالابها در کاهش گرد و غبار

در کشورمان تالاب های متعددی وجود دارد که کارکردهای مختلفی دارند و حیات آنها از اهمیت زیادی برخوردار است. به گفته مرجع ملی سازمان‌های مردم نهاد در کنوانسیون حفاظت از تالاب‌ها، بارندگی های خوب اخیر می تواند احتمال تبدیل شدن تالاب ها به منابع گرد و غبار را کاهش دهد و در مناطقی مانند سیستان در خنک شدن هوا نقش داشته باشد.

به گزارش ایسنا، ۱۴۳ تالاب در ایران وجود دارد که طی سال ۹۷ با هماهنگی وزارت نیرو تحت عنوان پیوست قانون حفاظت از تالاب‌ها ثبت شدند و مجموع این تالاب‌ها سه میلیون هکتار وسعت دارند. از میان این ۱۴۳ تالاب ۲۵ مجموعه تالابی در کنوانسیون رامسر (کنوانسیون  بین‌المللی در حوزه محیط زیست تحت عنوان «حفاظت از تالاب‌ها» که به میزبانی ایران در سال ۱۹۷۱ در شهر رامسربه تصویب رسید) ثبت شده‌اند و ۱.۴ میلیون هکتار وسعت دارند همچنین ۴۵ تالاب کشور می‌تواند منشا گرد و غبار باشند و از نظر مساحت نیز دو میلیون و صد هزار هکتار را در برمی‌گیرند.

حسین رفیع در گفت و گو با ایسنا با اشاره به اینکه احیای تالاب‌ها مزیت‌ها و کارکردهای بسیاری دارد، گفت:‌ تالاب‌ها اکوسیستم‌هایی هستند که هم نقش مهمی در حیات گیاهان و جانوران دارند هم باعث تلطیف هوا و شادابی و طراوت طبیعت می‌شوند بنابراین احیای آن‌ها می‌تواند باعث جبران برخی کمبودهای طبیعت شود و نقصان‌های پیش آمده در طبیعت را جبران کند.

وی ادامه داد: به‌دلیل جایگاه خاصی که ماهیگیری در برخی تالاب‌های کشور دارد، احیای آن‌ها می‌تواند تاثیر مثبتی بر مشاغل وابسته به آن و وضعیت گردشگری داشته باشد و در نتیجه به شرایط اجتماعی،‌ جغرافیایی،‌ فرهنگی و زیست‌محیطی آن مناطق کمک کند.

رفیع با اشاره به اینکه یکی از منشاهای اصلی ایجاد گرد و غبار، تالاب‌های خشک شده‌ هستند، توضیح داد: آب‌های روان در مسیر حرکت خود از نوک کوه‌ها تا پایین‌ترین نقاط گل و لای و املاح مختلفی را با خود حمل و در تالاب‌ها ته‌نشین می‌کنند.

وی ادامه داد: زمانی‌که یک تالاب خشک می‌شود، املاح‌ ته‌نشین شده در آن بر اثر تابش آفتاب و خشک شدن قسمت‌هایی از تالاب به منابع گرد و غبار تبدیل می‌شوند که با کوچک‌ترین اتفاق مانند وزش باد، تابش خورشید و جریان‌های هوایی پودر و از روی زمین بلند و در هوا پراکنده می‌شوند. با این حال اگر تالاب‌ها مدت بیشتری آب داشته باشند و مرطوب بمانند، نه تنها فرایند خشکی و تبدیل آن‌ها به منابع گرد و غبار به مراتب کمتر خواهد شد بلکه به‌دلیل عبور هوا از سطح آب نوعی کولر طبیعی شکل می‌گیرد که می‌تواند شرایط منطقه را از لحاظ آب و هوایی و کشاورزی نیز بهبود بخشد مانند تالاب یا دریاچه هامون که در گذشته پر آب بود و بادهای فصلی با عبور از سطح آن مانند یک کولر آبی هوای خشک و گرم آن منطقه را خنک می‌کرد و به سمت زابل و مناطق مسکونی و کشاورزی می‌برد و شرایط  را مساعد می‌کرد اما اکنون به‌دلیل نبود یا کمبود آب این بادها گرد و خاک را بلند می‌کنند و باعث ایجاد طوفان‌های شن می‌شود.

این فعال محیط زیست به وضعیت تالاب‌های مهم کشور به تفصیل پرداخت و گفت: در پی بارش‌های اخیر تالاب «هامون» واقع در استان سیستان و بلوچستان، تالاب «جازموریان»‌ واقع در مرز استان‌های کرمان و سیستان و بلوچستان،‌ دریاچه بختگان در استان فارس – با وجود مشکلات فراوانی که دارد، «هورالعظیم»، «شادگان» و ‌تالاب‌های ساحلی ما  شرایط بسیار بهتری نسبت به سال‌های گذشته پیدا کرده‌اند حتی تالاب «گاوخونی» که در استان اصفهان در انتهای زاینده رود قرار دارد و کمترین آب را دریافت می‌کند نیز امسال به خاطر میزان بارندگی‌ها و مسائلی دیگربین ۱۰ تا ۱۵ درصد آبگیری شده و به نوبه خود شرایط بهتری پیدا کرده است.

رفیع ادامه داد: وضعیت دریاچه ارومیه بهتر شده و تقریبا به پیش‌بینی‌هایی که در برنامه احیای آن تعیین شده بود، نزدیک شده‌ و حتی در مواردی از حد انتظار فراتر هم رفته است. عوامل طبیعی مانند بارش مکرر باران بر بهبود وضعیت این دریاچه تاثیر گذاشته است و اگر از برخی رفتارها مانند آزادسازی آب و رهاسازی حق‌آبه تا حدی چشم‌پوشی کنیم می‌توان گفت که عملکرد دستگاه‌های اجرایی نیز در بهبود وضعیت این دریاچه موثر بوده است.

وی افزود: حتی یک سری از چشمه‌های دریاچه «پریشان» که کاملا خشک شده بود، نمدار شده‌اند. اگرچه به‌دلیل وجود چاه‌های غیر مجاز متعدد هر آبی در بستر این دریاچه وارد شود به درون چاه‌ها کشیده شده و خشک می‌شود اما همین مقدار آب کم نیز تاثیر مثبتی دارد. تالاب بین‌المللی «کمجان» از همیشه شرایط بهتری دارد و زادآوری گونه‌های مختلف و تنوع زیستی‌اش بهبود پیدا کرده است.

رفیع درباره وضعیت دریاچه‌های فصلی کشور اظهار کرد: دریاچه‌های فصلی منابع موقت آبی هستند که زمان آبگیری آن‌ها به علت خشکسالی‌ سال‌های گذشته محدود شده بود اما با تداوم بارش‌های اخیر و انباشت منابع برفی زمان آبگیری و آب داشتن تالاب‌ها طولانی‌تر شده است همچنین یک سری از روان‌آب‌ها در مناطقی از جنوب غربی شاهرود، استان ‌خراسان، بخشی از شوره‌زارهای استان کرمان و اطراف شهرستان خاش استان بلوچستان استقرار پیدا کردند و دریاچه‌های فصلی جدیدی را پدید آوردند که موقتی هستند و معمولا  با وجود کوتاه مدت بودن اثرات دراز مدت خوبی خواهند داشت.

مرجع ملی سازمان‌های مردم نهاد در کنوانسیون حفاظت از تالاب‌ها در بخش دیگری از صحبت‌های خود علاوه بر نقش میزان بارندگی بر وضعیت تالاب‌ها به اهمیت و لزوم مدیریت آب نیز اشاره کرد و گفت: ما در کشورمان هنوز در مدیریت آب تغییر رویه نداده‌ایم این درحالیست که کرونا و بارندگی‌های اخیر اجازه داده طبیعت کمی نفس بکشد و اتفاقات خوب طبیعی مانند بهبود وضعیت تالاب‌ها رخ دهد اما بارندگی و بارش‌های اخیر تنها مُسَکن‌های لحظه‌ای هستند که نمی‌توانند به پایداری تالاب‌ها کمک چندانی کنند بنابراین مهار آب از یک طرف و ساخت سد از طرفی دیگر راه توسعه کشور نیست بلکه بهتر است در مدیریت آب نگاه‌مان را تغییر دهیم تا هم تالاب‌ها نجات پیدا کنند و هم کشور به شکوفایی برسد.

این فعال محیط زیست با بیان اینکه هر فعالیتی را نمی‌توان در هر منطقه طبیعی انجام داد، تاکیدکرد: وزارت نیرو ادعا می‌کند که برای کنترل سیل و جلوگیری از خسارت آن باید سد احداث کرد اما نباید اشتباه کنیم چون طبیعت برای خود قوانینی دارد که نباید نسبت به آن‌ها بی توجه بود. هر منطقه تعریف و ویژگی مخصوص خود را دارد اما بشر بدون توجه به این مسائل توسعه خود را در مناطقی شکل داده که ظرفیت ندارند یا مناسب نیستند مانند توسعه روستاها و مناطق مسکونی در کانون دشت‌های سیلابی.

وی ادامه داد: ما انسان‌ها قوانین طبیعت را برهم می‌زنیم و تنها زمانی‌که طبیعت واکنشی از خود نشان می‌دهد متوجه می‌شویم که چه کارهایی را نباید انجام می‌دادیم مانند زمانی‌که به‌طور طبیعی سیل جاری می شود، روستاها و… را با خود می‌برد. سیل‌هایی که در  شمال کشور اتفاق می‌افتد، ناشی از تخریب جنگل‌ها و پوشش گیاهی آن منطقه توسط انسان‌ است.

این فعال محیط زیست خاطرنشان کرد: اگر سیل در شرایط طبیعی رخ دهد، یک بلا نیست بلکه یک اتفاق طبیعی‌ است و ذات طبیعی برخی مناطق مانند بخش‌هایی از سیستان بلوچستان سیلابی شدن است. دراین مناطق دشت‌های سیلابی داریم که پایداری این دشت‌ها به سیل و سیلاب وابسته است چراکه این سیلاب‌ها زمین را مغذی و برای کشاورزی آماده می‌کند. اهالی سیستان و بلوچستان از سیلی که در مناطق کشاورزی آمده‌ است بسیار خوشحال هستند چون زمین‌های آنان را به لحاظ آبی تغذیه کرده است بنابراین امسال کشاورزی بسیار پرباری خواهند داشت.

رفیع در پایان تاکیدکرد: به قوانین طبیعت باید احترام بگذاریم تا بتوانیم زندگی بهتری داشته باشیم و خسارت کمتری ببینیم. ما بخشی از جهان هستی هستیم بنابراین باید از طمع خود بکاهیم و بیشتر از زندگی لذت ببریم. امیدوارم سال ۹۹ سال شکوفایی تالاب‌ها و اکوسیستم‌هایی باشد که در حال از بین رفتن بودند.

منبع خبر:

https://www.isna.ir/news/99012916943

مطالعات برآورد خسارات وارده به سلامت جامعه در اثر طوفان های گرد و غبار

سلامت جامعه

مشاهده شده است که ذرات آئروسل با قطر کوچکتر از ۲.۵ میلی متر، با افزایش عوارض تنفسی و مرگ و میر ارتباط نزدیکی دارند (جدول ۱). این ماده، یک خطر مهم برای سلامتی انسان است که قادر به ایجاد بیماری های طولانی مدت تنفسی و حتی مرگ ناگهانی می­باشد. چرا که این ذرات ریز، می توانند عمیقاً در ریه‌ها فرو روند. ذرات گرد و غبار که در هوا شناور می شوند باعث بیماری تنفسی، چشم و گوش و حساسیت‌های پوستی می شوند. نتایج حاصل از اطلاعات جمع آوری شده در پرسشنامه ها درباره تأثیر طوفان های گرد و غبار بر جامعه محلی زابل در زیر تحلیل شده است.

جدول ۱ – نوع و میزان هزینه خسارت وارده به جامعه در مراکز مربوط به سلامت جامعه برای منطقه سیستان

نوع خسارت هزینه خسارت (هزار دلار)
هزینه تخمین زده شده* ۳۰۶۰۰
بیماران بیمارستانی ۶۰۰
مجموع ۳۱۲۰۰

* جهت دریافت جزئیات تخمین هزینه، می­توانید به منبع گزارش (در پایین صفحه) مراجعه کنید.

هزینه های بهداشتی و درمانی

حدود ۶۴% از پاسخ دهندگان در طی طوفان یا پس از طوفان به دنبال کمک پزشکی نبودند. درصد جمعیت روستایی مبتلا که به دنبال کمک پزشکی نبودند بیشتر از جمعیت شهری است. نرخ  پزشک معالج ۵ دلار برای ویزیت است و ۱۵ بازدید از این، سالانه ۷۵ دلار در سال است که این بیش از حد اکثر مردم محلی است.از آنجا که کل جمعیت ساکن در منطقه به طور یکنواخت در معرض طوفان های گرد و غبار است، نتایج پرسشنامه به عنوان نمونه ای از جامعه مشاهده می شود. از ۷۹% پاسخ دهندگان به نظرسنجی، ۲۰% به دلیل خطاهای ناشی از پر کردن پرسشنامه از مطالعه خارج شدند. و ۲۵% دیگر از آنجا که گزارش بیماری به دلیل سوء تغذیه و بهداشت، و نه مربوط به طوفان گرد و غبار ، حذف شدند. بنابراین، ۳۴ درصد از کل جمعیت (۱۳۶۰۰۰ نفر) به عنوان بیماران طوفان گرد و غبار برآورد شده بودند.هزینه های مربوط به جامعه، بر اساس تجزیه و تحلیل فوق، در دوره زمانی ۲۰۰۰-۲۰۰۴ ، ۳۰.۶ میلیون دلار تخمین زده شده است.

بیماران تنفسی به بیمارستان زابل مراجعه کردند

بیماری آسم و انسداد مزمن ریوی (COPD) شایعترین بیماری تنفسی در سال­های اخیر بوده است. ثابت شده است که شیوع این بیماری ها در اثر طوفان های گرد و غبار تسریع می­شود. COPD یک بیماری مزمن ریه است که باعث انسداد جریان هوا می شود و بر تنفس تأثیر می گذارد. این بیماری در کودکی شروع می­شود و با افزایش سن به تدریج پیشرفت می کند. تجزیه و تحلیل داده ها از سوابق در بیمارستان زابل نشان داد که بیشترین تعداد بیماران مبتلا به این بیماری بین ماه های ژوئن و آگوست زمانی که طوفان های گرد و غبار در اوج خود بوده اند مراجعه شده است (شکل ۱).

شکل ۱- تناوب مراجعات بیماران تنفسی به بیمارستان زابل

طی سالهای ۲۰۰۳-۲۰۰۴ ، ۵۳۳ بیمار تنفسی در بیمارستان بستری شدند. به طور متوسط هر بیمار به مدت ۷ روز در بیمارستان بستری شد و ۱۵۰ دلار هزینه کرد. مبلغ تجمعی در دو سال ۶۰۰ میلیون دلار بوده است.

منبع:

https://bit.ly/2V6ZCDP

مالچ پاشی کویر ابوزیدآباد اصفهان در اردیبهشت ماه

رئیس اداره امور بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان از اجرای عملیات مالچ پاشی در ۵۰۰ هکتار از کویر ابوزید آباد در اردیبهشت ماه خبر داد.

به گزارش خبرنگار ایمنا، پروژه مالچ پاشی در۵۰۰ هکتار از کویر ابوزیدآباد اصفهان در راستای اجرای طرح کشوری بیابان زدایی در ۹ استان درگیر با پدیده گرد و غبار است که مجلس شورای اسلامی خرداد ماه ۹۸ از محل قانون بودجه ۶۶۰ میلیارد تومان برای آن تصویب کرد.

بنا بر گزارش سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری ۷۲ هزار هکتار از اراضی کشور در مناطق فوق بحرانی و بحرانی به مالچ پاشی نیاز دارد که سال گذشته اجرای عملیات مالچ نفتی با تأیید سازمان حفاظت محیط زیست در سطح ۱۲ هزار و ۵۰۰ هکتار با هدف تثبیت شن‌های روان در استان‌های اصفهان، سیستان و بلوچستان، خوزستان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، ایلام، جنوب کرمان و هزمزگان به عنوان کانون‌های بحرانی تصویب شد.

اجرای این پروژه کشوری که مورد انتقاد فعالان محیط زیست و کارشناسان بود در روزهای اخیر در استان خوزستان به طور موقت متوقف شده است، مالچ پاشی در بیابان های ابوزید آباد نیز طبق برنامه ریزی ها قرار بود تا پایان سال ۹۸ اجرا شود که با توجه به شیوع کرونا به تعویق افتاد.

حسینعلی نریمانی رئیس اداره امور بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان در این خصوص گفت: مقدمات پروژه مالچ پاشی در ۵۰۰ هکتار از بیابان های ابوزید آباد در شمال استان فراهم شده است و تا دو یا سه هفته آینده اجرا می شود.

وی احتمال توقف این طرح را در اصفهان رد کرد و گفت: قانون برای اجرای این پروژه بودجه اختصاص داده و سازمان حفاظت محیط زیست نیز طرح را تایید کرده است؛ از این رو دلیلی برای متوقف شدن پروژه وجود ندارد.

نریمانی افزود: طرح مالچ پاشی در خوزستان گویا نزدیک مناطق چهارگانه تحت مدیریت محیط زیست بوده است اما منطقه ای که در اصفهان مالچ پاشی خواهد شد ۱۵ کیلومتر با مناطق تحت مدیریت و زیستگاه حیات وحش فاصله دارد.

رئیس اداره امور بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان با بیان اینکه استفاده از مالچ نفتی در کشور نزدیک به ۵۰ سال قدمت دارد، خاطرنشان کرد: تا امروز هیچ گزارش مدون پژوهشی درباره آسیب زا بودن این نوع مالچ ارائه نشده است اما این موضوع در محافل دانشگاهی و بین فعالان محیط زیست مطرح است و آن ها نسبت به آسیب زایی مالچ نفتی برای طبیعت ابراز نگرانی می کنند.

وی با بیان اینکه اگر سازمان حفاظت محیط زیست استفاده از مالچ های غیرنفتی و رسی_ماسه ای را تایید کند، استقبال خواهیم کرد، گفت: متاسفانه در ۴۰ سال گذشته دانشگاهیان و افراد مدعی در حفظ محیط زیست طرح عملیاتی موفق برای حذف مالچ نفتی و جایگزین آن برای تثبیت شن های روان و گرد و غبار ارائه نکردند.

نریمانی ادامه داد: دو شرکت خصوصی به تازگی دو نوع مالچ را معرفی کردند که این ها باید نزدیک به یک سال و نیم مورد آزمایش قرار گیرد زیرا اگر همین مالچ های جدید مناسب طبیعت نباشد در آینده منشا ریزگرد خواهد شد؛ برای آزمایش این مالچ ها عرصه های بیابانی در اختیار دو شرکت قرار داده شده و در صورت تامین شدن اعتبار این دو شرکت آزمایشات خود را در بخشی از بیابان های آران و بیدگل اجرا خواهند کرد.

بیش از سه میلیون هکتار، معادل ۳۰ درصد از سطح استان اصفهان اراضی بیابانی و شن زار است که به طور عمده در مناطق شمالی و شرقی این استان قرار دارد؛ در این اراضی ۱۶ کانون بحرانی فرسایش بادی در سطح بیش از ۱۰ هزار هکتار شناسایی شده و دولت برای اجرای طرح‌های بیابان زدایی، نهال کاری و مالچ پاشی ۴۰ میلیارد تومان در سال ۹۸ برای این استان اختصاص داده بود.

منبع خبر:

https://www.imna.ir/news/418974

سیاست‌گذاری و قانونگذاری مرتبط با توفان‌های گرد وخاک بررسی شد

تهران- ایرنا- دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در گزارشی سیاست‌گذاری و قانونگذاری مرتبط با توفان‌های گرد وخاک را بررسی کرد.

دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی  در گزارشی با عنوان «سیاست‌گذاری و قانونگذاری مرتبط با توفان‌های گرد وخاک» آورده است؛ در حال حاضر قوانین و مقررات مربوط به توفان‌های گرد وخاک در کشور شامل آیین‌نامه اجرایی آمادگی مقابله با پدیده گرد وغبار، قانون برنامه ششم توسعه (ماده (۳۸) بندهای «ب»، «د»، «س» و «ض») و قانون هوای پاک (مواد ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷ و ۲۸) است.

این گزارش افزود: تحلیل‌های کارشناسی حاکی از آن است که در حال حاضر یک قانون جامع و مستحکم مصوب مجلس شورای اسلامی مرتبط با توفان‌های گرد وخاک و تمام مسائل مربوط به آنها وجود ندارد.

دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: قانون جامع مذکور باید تمام جوانب مربوط به این پدیده را پوشش دهد. متأسفانه تکلیف قانون برنامه ششم توسعه مبنی‌بر تهیه برنامه جامع مقابله با ریزگردها نیز تا به حال عملکرد مطلوبی نداشته است.

این گزارش اضافه کرد: در شرایط عدم وجود برنامه بلندمدت هدف‌دار و از پیش تعیین شده، قوانین و مقررات مختلف بدون ارتباط با یکدیگر بوده و در راستای یکدیگر نیز عمل نمی‌کنند.

دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی یادآور شد: اگرچه در برخی از قوانین و مقررات موجود، سازمان حفاظت محیط ‌زیست به‌عنوان دستگاه اصلی مسئول در مقابله با پدیده گرد وخاک مطرح شده، اما در بسیاری از مواد قانونی موضوعه، مسئولیت امر به‌طور کلی به عهده دولت گذاشته شده است که این وضعیت، عدم تمرکز اقدامات و فعالیت‌ها را به دنبال خواهد داشت.

براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، توفان‌های گرد وخاک، حاصل مجموعه‌ای از عوامل متعدد با آثار متقابل هستند که درنهایت در چرخه‌ای بسته، ممکن است خود آنها به عاملی برای تشدید توفان‌های گرد وخاک آتی منجر شوند.

این گزارش افزود: خشکسالی که به تخریب پوشش گیاهی و افزایش فرسایش بادی می‌انجامد، درنهایت به تولید و تشدید توفان‌های گرد وخاک منجر شده و از طرف دیگر نیز خشکسالی خود به‌وجود آورنده عواملی است که تغییر اقلیم را تشدید کرده و این امر نیز ممکن است خود به خشکسالی‌های شدیدتر بینجامد.

دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی عنوان کرد: این چرخه بسته علی ـ معلولی، تصمیم‌گیری در مورد مقابله و کنترل توفان‌های گرد وخاک را با چالش مواجه می‌سازد. سیاست‌های مقابله با توفان‌های گرد وخاک را می‌توان به دو دسته کلی سیاست‌های برمبنای کنترل از کانون‌ها و سیاست‌های برمبنای کاهش آثار طبقه‌بندی کرد.

در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در راستای نقش تقنینی مجلس شورای اسلامی، اصول کلی دوازده‌گانه سیاست‌گذاری و قانونگذاری درباره توفان‌های گرد وخاک ارائه شده است که برمبنای آنها پیش‌نویس «قانون جامع پیشگیری، سازگاری و مقابله با پدیده توفان‌های گرد وخاک» در ۲۴ ماده و ۶ فصل با عناوین فصل اول ـ تعاریف و اصطلاحات، فصل دوم ـ ستاد پیشگیری، سازگاری و مقابله با پدیده گرد وخاک، فصل سوم ـ اقدامات پیشگیری، فصل چهارم ـ اقدامات سازگاری، فصل پنجم ـ اقدامات مقابله‌ای و فصل ششم ـ پایش، پیش‌آگاهی و تحقیق، تدوین شده است.

این گزارش افزود: قانون مذکور به طیف گسترده‌ای از مسائل و نکات مربوط به توفان‌های گرد وخاک در کشور و مقابله و کنترل آنها می‌پردازد.

دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی یادآور شد: همچنین در راستای نقش نظارتی مجلس شورای اسلامی، مکانیسم‌های نظارت مجلس شورای اسلامی بر عملکرد دولت در مورد توفان‌های گرد وخاک نیز ارائه شده است.

این گزارش خاطرنشان کرد: در این جهت اصول و معیارهای بررسی طرح‌ها و لوایح مرتبط با توفان‌های گرد وخاک در مجلس شورای اسلامی، شاخص‌های کلی مرتبط با عملکرد دولت در ارتباط با توفان‌های گرد وخاک و همچنین ساختار مورد نیاز در مجلس شورای اسلامی مرتبط با توفان‌های گرد وخاک نیز تدوین شده است.

منبع خبر:

https://www.irna.ir/news/83747709

مطالعات برآورد خسارات مربوط به بخش مسکونی و مدارس در اثرطوفان گرد و غبار

هزینه های تعطیلی مدرسه
ذرات شن و ماسه ناشی از طوفان های گرد و غبار به طرق مختلفی ازجمله مرخصی گرفتن دانش آموزان و معلمان ،تاخیر در رسیدن آنها به مدرسه، ایجاد اختلال در کلاسها به دلیل ناراحتی، ممانعت از مطالعه جدی و محدود کردن حرکت،باعث اختلال در فعالیت مدارس می شود .تعداد مدرسه هایی که به دلیل طوفان گرد و غبار در طی سالهای ۲۰۰۰-۲۰۰۴ بسته شده اند، در جدول شماره ۱ آمده است.

جدول ۱- تعداد روزهای تعطیلی مدارس به علت طوفان­ های گرد و غبار و خسارت آن برای منطقه سیستان در بازه زمانی ۲۰۰۰-۲۰۰۴

منطقه تعداد تعطیلی ­ها هزینه ناشی از تعطیلی ­ها
زابل ۲۲۸ ۳۴.۴
پشت­آب ۱۲۰ ۱۱۳
شیب­آب ۱۳ ۱۱۲.۶
شاراک و نارویی ۱۳۷ ۲۳.۶
مارکاسی ۵ ۳.۰۱۴
میان­کنگی ۱۲ ۳۷.۸
مجموع ۶۲۳ ۳۲۴.۴۱۴

کل هزینه های انجام شده برای تمیز کردن مدارس با استفاده از وسایل نقلیه سنگین پس از هر طوفان سالانه بیش از ۲۰۰۰۰۰ دلار بود که در طی یک دوره ۵ ساله بین ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴ به یک میلیون دلار رسیده است.

عملیات پاکسازی پس از طوفان در مناطق مسکونی
ذرات گرد و غبار منتقل شده از طوفان گرد و غبار باعث ایجاد خسارت قابل توجهی به مناطق مسکونی می شوندبا وزش باد، ذرات شن در پشت دیوار منازل جمع می شوند و به تدریج تپه های ماسه ای ساخته می شوند و خانه ها را دفن می کنند. اوضاع در مکان هایی که مستقیماً در مسیر طوفان گرد و غبار قرار دارند، مانند روستاهای خوزاد و خالقدا بسیار مهم است.

در سیستان، سیزده روستا با ۵۵۰ خانه مستقر در مسیر حرکت مستقیم  شن قرار دارند و پس از طوفان نیاز به تمیز کردن شدید دارند. هزینه تخلیه ماسه از مناطق مسکونی ۱.۳-۱.۵ دلار / متر مکعب برآورد شده است. تعداد روستاهایی که اقدامات گسترده ای برای تمیز کردن ماسه ها داشته اند در جدول شماره ۲ با برآورد هزینه نشان داده شده است.

جدول ۲- انباشت شن ­ها در روستاها و هزینه ناشی از تخلیه­ ی آن­­ها برای منطقه سیستان

سال تعداد روستاهای تحت تاثیر قرار گرفته حجم شن در کوچه ­ها و خانه­ ها (هزار مترمکعب) هزینه ناشی از تخیله شن­ ها
۲۰۰۰ ۸۹ ۲۸۰ ۴۰۳
۲۰۰۱ ۱۲۵ ۴۰۰ ۶۰۰
۲۰۰۲ ۹۶ ۳۴۰ ۴۸۰
۲۰۰۳ ۱۲۷ ۴۵۰ ۶۵۰
۲۰۰۴ ۲۲۰ ۶۵۰ ۸۸۰
مجموع ۱۸۴۰ ۳۰۱۳

ذرات گرد و غبار ناشی از طوفان های شدید گرد و غبار منجر به فرسایش ساختمان ها، به ویژه آنهایی که از گل و خشت ساخته شده اند، می گردد. و نکته دارای اهمیت این است که خشت و گل در این مناطق، مصالح ساختمانی متداول می باشند.

در طی یک دوره زمانی، دیوارهای گلی نازک شدند و فرو می ریزند. تاکنون ۳۶۰۰ خانه آسیب دیده اند که از این تعداد ۲۵۲۰ خانه که ۳۰ تا ۴۰ درصد خسارت دیده اند نیاز به بازسازی و ۱۰۸۰ خانه نیاز به تعمیر و نوسازی دارند. هزینه های خسارت به خانه های مسکونی در جدول ۳ نشان داده شده است.

جدول ۳- نوع و هزینه خسارت مربوط به بخش خانگی برای ۲۰۰۰-۲۰۰۴ برای منطقه سیستان

نوع خسارت تعداد هزینه کل
تعمیر خانه ۱۰۸۰ ۲۱۶
بازسای خانه ۲۵۲۰ ۷۵۶۰
مجموع ۶۴۰۰ ۷۷۷۶

هزینه تمیز کردن در خانه ها و آسیب دیدن تجهیزات خانگی
گرد و غبار حرکت یافته در هر طوفان گرد و غبار روی سطح شهر پایین می آید. حدود ۳۰-۴۰٪ از گرد و غبارهایی که روی زمین قرار دارد وارد خانه ها می شوند و به نظافت منظم نیاز دارند. پاسخ این نظرسنجی نشان داد که هر فرد تقریباً چهار ساعت خانه خود را  تمیز می کند و ۵۰ درصد هزینه تمیز کردن را افزایش می دهد. حدود ۷۴٪ از پاسخ دهندگان، گرد و غبار را علت کاهش عمر وسایل خانگی و آسیب دیدن وسایل الکترونیکی عنوان کردند.

به طور متوسط هر خانواده گزارش می دادند که حدود ۱۰۰ دلار آمریکایی برای تعمیر کالا هزینه می کنند. نود و نه درصد از پاسخ دهندگان اظهار داشتند طوفان گرد و غبار باعث افزایش مصرف آب می شود. هزینه های صرف شده برای تمیز کردن خانه ها در جدول ۴ خلاصه شده است.

جدول ۴- نوع و میزان هزینه خسارت مربوط به تمیزکردن خانه­ها برای منظقه سیستان در بازه زمانی ۲۰۰۰-۲۰۰۴

نوع خسارت هزینه خسارت به هر خانوار (دلار) هزینه تجمعی به تمامی خانوارها (هزار دلار)
تمیزکاری و شستشوی خانه­ ها ۱۰۰ ۳۳۰۰۰
هزینه تعمیر تجهیزات الکتریکی ۱۰۰ ۳۳۰۰۰
هزینه مصرف آب ۳۰ ۹۹۰۰
مجموع ۲۳۰ ۷۵۹۰۰

منبع:

https://bit.ly/2V6ZCDP

توسعه پروژه های بیابانزدایی در شهرستان اشتهارد مشارکت جوامع محلی را می طلبد

بیابان زدایی

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان اشتهارد به همراه ناظر مقیم پروژه های بیابانزدایی در این شهرستان از پروژه یکصد هکتاری طرح ملی نهضت سبز  بازدید بعمل آورد.

به گزارش خبرنگار پیام طبیعت- حسین نعمائی در حاشیه این بازدید اظهار داشت: با عملیات صورت گرفته در طرح ملی نهضت سبز در آذرماه سال ۹۸ در حاشیه رودخانه شور شهرستان اشتهارد که با همکاری و مشارکت همیاران طبیعت و مسئولان شهرستانی و دهیاران و شوراهای اسلامی روستاها و با نظارت کارشناسان اداره منابع طبیعی نیل به هدف تسریع گردید ،  یکصد هکتار از این  اراضی نهالکاری ، با هدف توسعه فضای سبز و بیابانزدائی صورت گرفت.

نعمائی ادامه داد: با گرم شدن هوا و کاهش بارندگی و مستعد بودن اراضی منطقه برای بیابانی شدن و جهت جلوگیری از روند بیابانزایی و کاهش اثرات ریزگردها ، اجرای چنین پروژه هایی در شهرستان می بایست با هدف تثبیت خاک صورت گیرد .

بیابان زدایی

وی با تاکید بر اهمیت مشارکت در اجرای پروژه های بیابانزدایی افزود : در سالهای اخیر مشارکت جوامع محلی در نهالکاری با گونه های مقاوم به  خشکی و شوری ، علی الخصوص در هفته منابع طبیعی افزایش یافته و می بایست توسعه پیدا کند.

وی در پایان گفت: در این بازدید وضعیت نهال های کشت شده رضایت بخش بوده  و صددرصد نهال های کاشته شده سبز شدند و اتخاذ تصمیمات فنی برای حفظ و مراقبت و آبیاری صورت گرفت و دستورات لازم در محل به ناظر مقیم اعلام شد.

منبع خبر:

https://frw.ir/02/Fa/News/News.aspx?nwscid=979&nwsId=71136

ایران در زمینه بیابان زدایی یکی از کشورهای موفق جهان است

مدیرکل دفتر امور بیابان سازمان جنگل‌ها، مراتع و  آبخیزداری کشور گفت: ایران در زمینه بیابان زدایی یکی از کشورهای موفق در سطح منطقه و جهان است و برای مدیریت پدیده بیابان‌زایی برنامه هایی مبتنی بر طرح های مطالعاتی و تحقیقاتی دارد.
فرهاد سرداری به خبرنگار مرکز اطلاع رسانی سازمان جنگل ها گفت: این سازمان برای سیاست گذاری و برنامه ریزی جهت مقابله با بیابان زایی از نظرات مشاورین و کارشناسان خبره کمک می گیرد و متخصصین حوزه منابع طبیعی به خوبی می دانند که اجرای پروژه  مقابله با بیابان زایی با توجه به شرایط اقلیمی کشور عملیات متنوعی را طلب می‌کند که هر یک از این اقدامات با در نظر گرفتن مسایل اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی مکان یابی و اجرایی می شود. 
سرداری درباره  استفاده از مالچ‌های نفتی در عرصه‌های منابع طبیعی گفت: پروژه مالچ‌پاشی محدود به مناطقی می شود که به دلیل تحرک بسیار بالای ماسه های بادی، امکان استقرار طبیعی پوشش گیاهی در آنجا میسر نباشد.
وی خاطرنشان کرد: در سال۹۷ انجام مطالعات مکان‌یابی و اولویت‌بندی مناطق مورد نظر جهت اجرای عملیات مالچ پاشی در ۱۳ استان بیابانی کشور با استفاده از چهار معیار و بیش از ۲۴ شاخص انجام شده است.

هزار هکتار از ماسه زارهای فعال و خسارت زای کشور نیازمند مالچ پاشی است.

سرداری افزود: بر اساس مطالعات مکان‌یابی و اولویت‌بندی مناطق جهت اجرای عملیات مالچ‌پاشی در محدوده کانون‌های بحرانی فرسایش بادی کشور – که حدود ۱۳ میلیون هکتار از مساحت کشور را در بر می گیرد- مجموعاً سطحی معادل ۶۷ هزار هکتار از ماسه زارهای فعال و خسارت زای کشور نیازمند مالچ پاشی تشخیص داده شده است.
مدیرکل امور بیابان یادآور شد: در تهیه این نقشه‌های مکانی نظر سازمان حفاظت محیط زیست گرفته شده و کلیه این عرصه ها خارج از مناطق حفاظت شده می باشد.  
دکتر فرهاد سرداری همچنین اضافه کرد: در صورت اجرای کامل عملیات مالچ پاشی در مناطق اولویت دار، و با احتساب مساحت کل عرصه‌های مالچ‌پاشی شده تاکنون پروژه مذکور تنها ۱/۱ درصد از مناطق تحت تأثیر، ۲/۲ درصد از کانون‌های بحرانی و صرفاً ۵ درصد از مساحت تپه‌ها و پهنه‌های ماسه‌ای کشور را به خود اختصاص داده و بالغ بر ۹۵ درصد از مناطق ماسه‌ای کشور از طریق سایر روش‌ها تثبیت شده و با توجه به عدم ضرورت، بدون هیچ اقدامی باقی خواهند ماند.
سرداری همچنین گفت: برخی از فعالان محیط زیست مقالاتی را تحت عنوان «مالچ پاشی در خوزستان آری یا نه» در نشریات مختلف به چاپ رسانده و تثبیت ماسه‌های روان با استفاده از تکنیک مالچ‌پاشی و کشت بیولوژیک را به عنوان یکی از کارآمدترین روش‌ها در سطح بین‌المللی معرفی کرده و اطلس بین المللی بیابان زدایی آن را به عنوان یک روش و الگو معرفی کرده اند.
مدیرکل دفتر امور بیابان سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور مدارک دیگری نیز ارائه کرد و گفت: پژوهشگاه صنعت نفت ایران در سال ۸۴ با همکاری سازمان جنگل ها با هدف تعیین آثار زیست محیطی اجرای مالچ پاشی، پژوهشی را اجرا کرده است که نتایج آن مبین عدم آثار سوء‌ زیست‌محیطی مالچ بر منابع آب و خاک بوده و مالچ نفتی را عاری از مواد خطرناک برای سلامتی انسان و محیط‌زیست اعلام داشته است.

نقد و انتقاد باید اساس علمی داشته باشد
فرهاد سرداری گفت: کار ما در عرصه های منابع طبیعی بی عیب و نقص نیست و نقد و انتقاد می‌تواند در اجرای کارها رشد و ارتقاء را به همراه داشته باشد اما این نکته را باید در نظر بگیریم که نقد استفاده از مالچ‌های نفتی در تثبیت شن‌های روان باید بر اساس تحقیق و پژوهش و مستندات علمی صورت پذیرد که متاسفانه این موضوع مورد توجه منتقدین واقع نشده و پرداختن به آن بیشتر جنبه احساسی، بدون پایه علمی و بعضآ با سوء نیت صورت می‌گیرد.
این مدیر دفتر امور بیابان یادآوری کرد: انجام عملیات خاک پوش و مالچ پاشی تکلیفی قانونی محسوب شده و به موجب بند(ه) تبصره (۱) قانون بودجه در سال های ۹۶ تا ۹۸ سازمان جنگل‌ها موظف به استفاده از مالچ نفتی در تثبیت مناطق واجد اولویت از ماسه‌زارهای خسارت زا شده است و در سال گذشته با تایید سازمان حفاظت محیط زیست این پروژه  انجام شده است.
وی گفت: مکان‌یابی مناطق مالچ‌پاشی شده نیز مورد تایید سازمان محیط زیست قرار گرفته است.
فرهاد سرداری در خاتمه اعلام کرد: سازمان جنگل‌ها نیازمند استفاده از علوم و فناوری‌های جدید و بکارگیری سایر مالچ‌های سازگار با محیط زیست بوده و در این راستا اقداماتی را با همکاری سایر دستگاه‌ها و مراکز علمی کشور انجام داده است. اما تا کنون ماده جایگزینی برای مالچ نفتی برای تثبیت ماسه‌های روان معرفی نشده است.  

منبع خبر:

https://frw.ir/02/Fa/News/News.aspx?nwsId=71146

توقف موقت مالچ‌پاشی نفتی در خوزستان با دستور دادگاه

اهواز – ایرنا – مالچ‌پاشی نفتی در دشت‌آزادگان که پرونده آن با اعتراض فعالان محیط زیست و شکایت یک انجمن‌ زیست محیطی خوزستان از پارسال به جریان افتاده بود، بر اساس حکم دادگاه برای دومین بار به طور موقت متوقف شد.

مدیر انجمن زیست محیطی دیده بان جلگه سبز خوزستان در گفت وگو با ایرنا بیان کرد: حکم توقف موقت مالچ پاشی در شهرستان دشت آزادگان امروز از سوی شعبه ۸ دادیاری دادسرای عمومی و انقلاب اهواز صادر شد.

شبنم قنواتی‌زاده جلوگیری از تخریب بی‌رویه محیط زیست را از اهداف این انجمن زیست محیطی بیان کرد و گفت:این انجمن در پی مالچ پاشی نفتی در منطقه «بیت کوصر» دشت آزادگان که از زیستگاه های گونه های منحصر به فرد گیاهی و جانوری خوزستان است، پس از اینکه از اعتراض و مکاتبه با مسوولان مربوطه نتیجه ای نگرفت، از پارسال علیه اداره کل منابع طبیعی در دادگستری دشت آزادگان اعلام جرم کرده که یک بار نیز توسط دادستان دشت آزادگان دستور توقف مالچ پاشی صادر شده بود.

به گفته وی دومین حکم توقف موقت مالچ پاشی پس از طرح شکایت در دادسرای اهواز صادر شده است.

قنواتی‌زاده ادامه داد:دادیار شعبه ۸ همچنین حکم را به کلانتری ۲۳ شهرستان اهواز ارجاع داده تا به ادارات کل محیط زیست و منابع طبیعی خوزستان ابلاغ و در مدت ۱۲ روز اعلام نتیجه کند.

وی افزود: طبق این حکم، مرجع قضایی به اداره کل منابع طبیعی خوزستان دستور داده که طبق اصل ۵۰ و بند ۲ و ۵ اصل ۱۵۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مواد ۹ و ۱۰ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی کتاب تعزیرات، فعالیت مالچ پاشی در منطقه بیت کوصر تا انجام بررسی‌ و کارشناسی‌ لازم به صورت موقت متوقف شود.

قنواتی‌زاده اضافه کرد: این مرجع قضایی به اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان نیز دستور داده که طبق بند ۲ و ۳ و ۵ ماده ۶ و مواد ۹ و ۱۰ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست با به کارگیری یگان محیط زیست از ادامه مالچ پاشی در منطقه بیت کوصر جلوگیری به عمل آید و با حضور در محل و استفاده از کارشناسان ضمن بررسی موضوع، گزارشی تهیه شود.

وی ادامه داد: اداره کل حفاظت محیط زیست مکلف شده که در بررسی‌ خود به این سووالات پاسخ دهد که آیا محل مربوطه جزو کانون‌های گرد و غبار است؟ آیا محل مربوطه محل مهاجرت و زیستگاه پرندگان زمستان گذر و گونه‌های حمایت شده است؟ آیا در این محل گونه‌های جانوری وجود دارد؟ مالچ پاشی چه تاثیری بر پوشش گیاهی و جانوری در منطقه دارد و آیا انجام آن مضر به حال محیط زیست است؛ آیا مالچ پاشی باعث آلودگی هوا و ایجاد گاز در هوا می‌شود؟مالچ پاشی چه تاثیری در نفوذ آب در خاک دارد و تا چند سال باعث تثبیت گرد و غبار می شود؟ مالچ پاشی چه تغییرات فیزیکی یا شیمیایی یا بیولوژیکی در آب و هوا و خاک ایجاد می‌کند؟ آیا به حال انسان یا سایر موجودات زنده و گیاهان و پوشش گیاهی منطقه مضر است؟در این مدت که مالچ پاشی صورت گرفته آیا گونه‌های جانوری و گیاهی تلف شده است؟ مساحت زمین در نظر گرفته شده برای مالچ پاشی و فاصله آن تا منطقه حفاظت شده میشداغ مشخص شود و چنانچه پروژه دارای پیوست زیست محیطی است ارایه شود.

“مالچ»”نوعی پوشش برای تثبیت شن‌های روان در مناطق بیابانی است. در خوزستان ۵۰ سال است که از نوع مالچ نفتی برای این کار استفاده می‌شود.”حدود ۱۰ سال است که کارشناسان و دوستداران محیط زیست نسبت به زیان‌های استفاده از مالچ نفتی در عملیات بیابان‌زدایی هشدار داده و خواستار جایگزینی روش‌های بی‌خطر شده اند. با راه اندازی کمپین #نه_به_مالچ_نفتی از سال گذشته، توسط سید باقر موسوی محیط بان خوزستانی، مالچ پاشی نفتی در مناطق حفاظت شده ممنوع شده بود اما فعالان محیط زیست خواستار توقف مالچ پاشی نفتی در همه ماسه‌زارهای خوزستان شده‌اند.

در بهمن پارسال بحث مالچ‌پاشی نفتی در منطقه “فکه” در دشت آزادگان که زیستگاه گونه آهوی کمیاب است، از سوی اداره کل منابع طبیعی خوزستان مطرح و تجهیز کارگاه نیز انجام شده بود که با اعتراض فعالان محیط زیست و ورود سازمان حفاظت محیط زیست، از اجرای آن ممانعت شد.

اعتراض فعالان محیط زیست با تجهیز کارگاه مالچ پاشی نفتی در منطقه بیت کوصر دشت آزادگان دوباره آغاز شد، اما با ادامه فعالیت و صدور مجوز مالچ پاشی نفتی در ۸۰۰ هکتار از دشت آزادگان از سوی اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان، این اعتراضات ادامه یافته است. “بیت کوصر” یکی از مهمترین زیستگاه‌های پرندگان زمستان گذر و گونه‌های حمایت شده «هوبره» و «خروس کولی دشتی» است. این منطقه رملی حاوی پوشش گیاهی غنی و تنوع زیستی خاص و بی نظیر است.

مالچ پاشی نفتی در منطقه “بیت کوصر” که در تاریخ ۲۰ اسفند ماه با حکم دادستان دشت آزادگان، در پی اعلام جرم یکی از انجمن‌های زیست محیطی خوزستان متوقف شده بود، در ۲۵ اسفند گذشته دوباره از سرگیری شده است.

علی حسین حسین زاده معاون سیاسی اجتماعی استاندار خوزستان ۱۸ فروردین درنامه‌ای به رییس سازمان حفاظت محیط زیست، خواستار اعزام هیات کارشناسی برای بررسی طرح مالچ‌پاشی نفتی در خوزستان و توقف این طرح تا زمان اعلام نتیجه کارشناسان شد.

مجلس شورای اسلامی از پارسال عملیات مالچ پاشی نفتی را ممنوع و اجرای آن را مشروط به مجوز سازمان حفاظت محیط زیست کرده اما عیسی کلانتری رییس این سازمان در توافقنامه‌ای با وزارت جهاد کشاورزی، موافقت خود را اعلام کرده است.

پیش از این عبدالرضا دانایی معاون اداره کل منابع طبیعی خوزستان گفته بود: “مالچ پاشی وظیفه‌ای است که به عهده ما گذاشته شده و حتی در صورت اعتراض فعالان محیط زیست، باید تعهدات خود را عملی کنیم. امسال ۲ هزار میلیارد ریال اعتبار برای مالچ‌پاشی، بیابان‌زدایی و نهالکاری به این اداره کل اختصاص داده شده است که برنامه داریم در شهرستان‌های شوش، دشت آزادگان و حمیدیه آن را هزینه کنیم.”

منبع خبر:

https://www.irna.ir/news/83747835/